દેશની પહેલી હાઈડ્રોજન ટ્રેનને રેલવે મંત્રાલયની મંજૂરી, જાણો ક્યાં પ્રારંભ થશે?

• દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનને રેલવે બોર્ડની મંજૂરી: જીંદ અને સોનીપત વચ્ચે દોડશે 10 કોચવાળી ટ્રેન, પ્રદૂષણ મુક્ત અને આરામદાયક રહેશે સફર

નવી દિલ્હી, 27 મે 2026 – દેશની પહેલી હાઈડ્રોજન ટ્રેનને ભારતના રેલવે બોર્ડ દ્વારા મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. તે સાથે પર્યાવરણલક્ષી, ભવિષ્યલક્ષી, સસ્તી અને ઝડપી રેલવે સેવા માટેનો માર્ગ મોકળો થયો છે.

રેલવે બોર્ડે દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનને મંજૂરી આપી દીધી છે. 10 કોચવાળી આ ટ્રેન જીંદ અને સોનીપત વચ્ચે ચલાવવામાં આવશે. આ ટ્રેનથી પ્રદૂષણ ઓછું થશે એટલું જ નહીં પરંતુ ડીઝલનો ખર્ચ પણ બચશે.

રેલ મંત્રાલયે જે હાઇડ્રોજનથી ચાલતી પ્રથમ ટ્રેનને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે તે DEMU (Diesel-Electric Multiple Unit) ટ્રેન પ્રતિકલાક 75 કિલોમીટરની ઝડપે દોડશે. આ ટ્રેનનું સંચાલન ઉત્તર રેલવે ક્ષેત્રના જીંદ અને સોનીપત વચ્ચે કરવામાં આવશે. ડીઝલ એન્જિનવાળી ટ્રેનોની સરખામણીમાં આ ટ્રેન બિલકુલ પ્રદૂષણ નહીં ફેલાવે અને પર્યાવરણ માટે વધુ સુરક્ષિત તેમજ ટકાઉ છે. આ ઉપરાંત, હાઇડ્રોજન ટ્રેન વિદ્યાર્થીઓ, નોકરીયાત વર્ગ અને દરરોજ મુસાફરી કરતા લોકો માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થશે.

Ministry of Railways approves the launch of the country’s first hydrogen-powered 10-coach (Diesel-Electric Multiple Unit) DEMU train.

The train will run at a maximum speed of 75 kmph between Jind and Sonipat Section of Northern Railway using hydrogen fuel cells to generate…

— ANI (@ANI) May 27, 2026

દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનની વિશેષતાઓ

દેશની આ પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનમાં 10 કોચ હશે અને તે બ્રોડગેજ ટ્રેક પર દોડશે.

આ ટ્રેન ખૂબ જ શાંતિથી ચાલશે, જેથી મુસાફરોને એકદમ આરામદાયક સફરનો અનુભવ મળશે.

ટ્રેનમાં બે પાવર કાર (DPC) છે, જેમાંથી દરેકની ક્ષમતા 1200-1200 કિલોવોટ છે, એટલે કે એકંદરે આ ટ્રેનને 2400 કિલોવોટની તાકાત મળે છે. તેની સાથે 8 પેસેન્જર કોચ જોડવામાં આવ્યા છે.

આ સંપૂર્ણપણે પર્યાવરણને અનુકૂળ (ઇકો-ફ્રેન્ડલી) ટ્રેન છે. તેનાથી કોઈ પ્રદૂષણ થતું નથી અને સાયલન્સરમાંથી માત્ર પાણીની વરાળ જ બહાર નીકળે છે.

કેવી રીતે ચાલશે આ ટ્રેન?

હાઇડ્રોજન ટ્રેન કોઈપણ પ્રકારના ડીઝલ કે વીજળીના સીધા વપરાશ વિના ચાલશે. આ ટ્રેન હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલનો ઉપયોગ કરશે, જેનાથી વીજળી ઉત્પન્ન થશે. આ સિસ્ટમ દ્વારા વીજળીનું કુલ ઉત્પાદન 1,200 કિલોવોટ થાય છે. આ સાથે જ આ ટ્રેન DPRS એટલે કે ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ પાવર રોલિંગ સ્ટોક ટેકનોલોજી પર કામ કરશે, જે સમગ્ર ટ્રેનમાં વીજળીનું સમાન વિતરણ કરે છે. હાઇડ્રોજન ટ્રેનના સંચાલનથી ડીઝલનો મોટો ખર્ચ તો બચશે જ, સાથે કાર્બન ઉત્સર્જન પણ શૂન્ય થઈ જશે.

આ પણ વાંચોઃ પાકિસ્તાન આતંકવાદ બંધ કરે, નહીંતર પરિણામ ભોગવવા તૈયાર રહે, યુએનમાં ભારતનો હુંકાર

આ ટ્રેનનું સંચાલન હાલ પૂરતું માત્ર જીંદ-સોનીપત સેક્શન પર જ કરવામાં આવશે. તેમજ તેની જાળવણી (મેઇન્ટેનન્સ) દિલ્હીના શકૂરબસ્તી ડેપોમાં કરવામાં આવશે. આ ટ્રેનને તમામ પ્રકારના કડક સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ (સુરક્ષા માપદંડો) નું પાલન કરવાનું રહેશે. આ ઉપરાંત, શરૂઆતના 3 મહિના સુધી ટ્રેનની સાથે પ્રશિક્ષિત ટેકનિકલ સ્ટાફ પણ હાજર રહેશે, જેથી મુસાફરી દરમિયાન આવતી કોઈપણ ટેકનિકલ સમસ્યાઓનું તાત્કાલિક નિવારણ લાવી શકાય. સુરક્ષાના ભાગરૂપે હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ પર 24 કલાક નજર રાખવામાં આવશે અને ટ્રેન સહિત તેના સેન્સર્સની નિયમિત સફાઈ કરવામાં આવશે.