નવી દિલ્હી, 12 ઑક્ટોબર, 2026 – Rahul Gandhi failed to even file the petition against the CEC correctly લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સહિત 10 વિપક્ષી નેતાઓ દ્વારા સર્વોચ્ચ અદાલતમાં અરજી પણ દાખલ કરવામાં આવી છે, જેમાં એસઆઈઆર (SIR) દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી મોટા પાયે નામ હટાવાઈ જવા અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત ગરબડો અંગે હસ્તક્ષેપની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજી દાખલ થયા બાદ સર્વોચ્ચ અદાલતની રજિસ્ટ્રીએ તેમાં 14 તકનીકી ખામીઓ દર્શાવી છે. તેમજ નવ અરજદારોના વકીલતનામા પણ જોડવામાં આવ્યા ન હતા.
આ ખામીઓમાં અરજીમાં કેટલીક જગ્યાએ પ્રતિવાદીઓના નામોમાં ગરબડ, ખાનગી પક્ષકારોને પ્રતિવાદી બનાવવાનું સ્પષ્ટતા ન કરવી, જૂના ચુકાદાની નકલ ન જોડવી, રાહુલ ગાંધી અને મલ્લિકાર્જુન ખરગેને છોડીને બાકીના ૯ અરજદારો તરફથી વકાલતનામું ન આવવું, ખરગેના ઓળખ પત્રની ઝાંખી નકલ, ₹220 ની કોર્ટ ફી ઓછી જમા કરાવવી, દસ્તાવેજોના મુદ્રણમાં ખામી જેવી બાબતો સામેલ છે.
હાલમાં અરજી સાથે જોડાયેલી ખામીઓને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. આટલી બધી ખામીઓનું આજે જ સુધરી જવું મુશ્કેલ લાગે છે. આ સંજોગોમાં કદાચ કાલે મામલો સુનાવણી માટે ન આવી શકે.
રાહુલ ગાંધી સાંજે ૪:૩૦ વાગ્યાની સમયમર્યાદા પહેલાં સર્વોચ્ચ અદાલત પહોંચી શક્યા નહીં, તેથી વકીલ એસ. પ્રસન્ના દ્વારા અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખરગે, સપા પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ, આરજેડી નેતા તેજસ્વી યાદવ, એનસીપી (શરદ પવાર) ના નેતા સુપ્રિયા સુળે, શિવસેના (યુબીટી) ના નેતા સંજય રાઉત, ભારતીય કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના નેતા ડી. રાજા, સીપીએમ મહાસચિવ એમ. એ. બેબી અને ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગના નેતા ઇ. ટી. મોહમ્મદ બશીર સહિતના વિપક્ષી દળોના નેતાઓ પણ આ અરજી સાથે સંકળાયેલા છે. વિપક્ષની મુખ્ય માંગણીઓમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારનું રાજીનામું સામેલ છે. સર્વોચ્ચ અદાલતની વેબસાઇટ પર તેને ‘રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ ભારતીય ચૂંટણી પંચ’ તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે.
૧. SIR સાથે જોડાયેલા તમામ દસ્તાવેજો અદાલતમાં રજૂ કરવામાં આવે
ચૂંટણી પંચ (ECI) ને એવો નિર્દેશ આપવામાં આવે કે તે આ વિવાદિત એસઆઈઆર (SIR) સાથે જોડાયેલી તમામ ફાઈલો, કરારો, બેઠકોની વિગતો, નોંધાયેલા વાંધાઓ અને રેકોર્ડ અદાલત સમક્ષ રજૂ કરે. આમાં 24 જૂન 2025 ના રોજ SIR શરૂ કરવાના નિર્ણય સંબંધિત ECINET અને ERONET ના એક્સેસ લોગ (Access Logs) અને સત્તાવાર ફાઈલ નોટિંગ્સ પણ સામેલ હોવા જોઈએ. અરજી મુજબ, આ નિર્દેશ એટલા માટે જારી કરવો જોઈએ જેથી બંધારણના અનુચ્છેદ 14 (સમાનતાનો અધિકાર), 19 (સ્વતંત્રતાનો અધિકાર) અને 21 (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર) હેઠળ મળતા અધિકારોનું રક્ષણ કરી શકાય. સાથે જ અનુચ્છેદ 324 (ચૂંટણી પંચની સત્તાઓ અને જવાબદારીઓ) ને કડક રીતે લાગુ કરી શકાય.
૨. SIR સાથે જોડાયેલા નિર્ણયોની કાનૂની તપાસ કરવામાં આવે
અદાલત એ તપાસ કરે કે SIR સાથે જોડાયેલા વિવાદિત નિર્ણયો કાયદા મુજબ છે કે નહીં. વિશેષરૂપે એ જોવામાં આવે કે શું આ નિર્ણયો બંધારણના અનુચ્છેદ 324, ચૂંટણી કમિશનરો સાથે જોડાયેલા 2023 ના કાયદાની કલમ 18, અને ‘ટી.એન. શેષન વિરુદ્ધ ભારત સરકાર (1995)’ કેસમાં સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા નક્કી કરાયેલા સિદ્ધાંતોને અનુકૂળ છે કે નહીં. જો તપાસમાં એવું જણાય કે કોઈ પણ નિર્ણય યોગ્ય કાનૂની સત્તા કે પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યા વિના લેવામાં આવ્યો હતો, તો તે નિર્ણયને સંપૂર્ણપણે રદ કરવામાં આવે.
૩. દોષિત અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી થાય
મતદાર યાદી તૈયાર કરવા અને તેમાં સુધારો કરવા સાથે જોડાયેલા બંધારણીય કે કાનૂની નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા જવાબદાર વ્યક્તિઓ/અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવે. જ્યાં પણ જરૂર હોય ત્યાં લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950 ની કલમ 32 હેઠળ પણ (જે ચૂંટણી ફરજમાં બેદરકારી અથવા પદના દુરુપયોગ પર કાર્યવાહી સાથે સંબંધિત છે) કડક પગલાં લેવામાં આવે.
૪. અરજદારની ફરિયાદો પર નિર્ણય
ચૂંટણી પંચને એવો નિર્દેશ આપવામાં આવે કે તે આ વર્તમાન અરજી અને તેની સાથે જોડાયેલા તમામ બાબતો પર યોગ્ય અને ન્યાયસંગત નિર્ણય કરે. એ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે કે SIR સાથે જોડાયેલો ચૂંટણી પંચનો દરેક નિર્ણય 2023 ના અધિનિયમની કલમ 18 અનુસાર જ લેવામાં આવે અને તેનો પૂરો રેકોર્ડ યોગ્ય રીતે રાખવામાં આવે.
૫. ઓનલાઈન ફોર્મ-6 નક્કી કરેલા નિયમો અનુસાર હોય
ચૂંટણી પંચને એવો નિર્દેશ આપવામાં આવે કે ઈન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ ઓનલાઈન ફોર્મ-6 બિલકુલ એવું જ હોય જેવું નિર્વાચક નોંધણી નિયમો, 1960 હેઠળ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. જ્યાં સુધી નક્કી કરેલી કાનૂની પ્રક્રિયાનું પાલન કરીને નિયમોમાં સત્તાવાર સુધારો ન કરવામાં આવે, ત્યાં સુધી મૂળ ફોર્મથી અલગ તેમાં કોઈ પણ નવો ફેરફાર કે બદલાવ કરવામાં ન આવે.
૬. સ્વતંત્ર સમિતિ દ્વારા તપાસ અને ઓડિટની માંગ
સર્વોચ્ચ અદાલતના એક નિવૃત્ત ન્યાયાધીશના અધ્યક્ષપદે સ્વતંત્ર સમિતિની રચના કરવામાં આવે, જેમાં તકનીકી નિષ્ણાતો અને દેશના પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકો સામેલ હોય. આ સમિતિને એક નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં એસઆઈઆર (SIR) દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવેલા નામો અને કરવામાં આવેલા ફેરફારોની નિષ્પક્ષ તપાસ અને ઓડિટ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવે. સાથે જ સમિતિ મતદાર યાદીના ડેટાબેઝ, જેમાં ECINET અને ERONET સિસ્ટમ પણ સામેલ છે, તેની એક્સેસ અને તેમાં થયેલા ફેરફારોની તપાસ કરે.
સમિતિ ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) ના ઉપયોગ, તેની સાથે જોડાયેલી નીતિઓ, નિયમો, પ્રોટોકોલ અને તકનીકી ડિઝાઈનની પૂરી સમીક્ષા કરે. દેશમાં મુક્ત અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણીઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વૈશ્વિક સ્તરની સૌથી શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓને પણ ધ્યાનમાં રાખે.
૭. SIR માં હટાવાયેલા મતદારોની માહિતી જાહેર કરવામાં આવે
ચૂંટણી પંચને એવો નિર્દેશ આપવામાં આવે કે તે એસઆઈઆર (SIR) દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવેલા તમામ મતદારોના નામ પોલિંગ બૂથ મુજબ જાહેર કરે. આ ઉપરાંત, નામ હટાવવાનું કારણ, જાતિ (જેન્ડર) અને ઉંમર મુજબની શ્રેણીઓ તથા પાત્ર જણાયેલા મતદારોના નામ ફરીથી ઉમેરવાની એક અસરકારક વ્યવસ્થા પણ જાહેર કરવામાં આવે.
૮. નોટિસ આપ્યા વિના મતદારનું નામ ન હટાવવાનો નિર્દેશ
પ્રતિવાદીઓને એવો નિર્દેશ આપવામાં આવે કે કાયદા હેઠળ નોટિસ આપ્યા વિના અને સુનાવણીની યોગ્ય તક પૂરી પાડ્યા વિના કોઈ પણ મતદારનું નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં ન આવે. આ સિવાય, પંજાબ અને તે તમામ રાજ્યોમાં જ્યાં ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે, ત્યાં પાત્ર મતદારોને કાયદા દ્વારા નક્કી કરાયેલી અંતિમ તારીખ સુધી મતદાર યાદીમાં પોતાનું નામ નોંધાવવા માટે અરજી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે.
૯. વર્તમાન SIR પ્રક્રિયા પર વચગાળાના સ્ટે (રોક) ની માંગ
જ્યાં સુધી આ અરજીમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ પર વિચાર કરીને આખરી ચુકાદો ન આવી જાય, ત્યાં સુધી તમામ રાજ્યોમાં ચાલી રહેલા ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન’ (SIR) પર તાત્કાલિક રોક લગાવવા માટે વચગાળાનો આદેશ જારી કરવામાં આવે. આ માંગ યોગ્ય મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા તથા પારદર્શિતા જાળવી રાખવા માટે કરવામાં આવી છે.
અદાલત સમક્ષ આ અંગે આદેશ જારી કરવાની માંગ
અરજીમાં એ પણ માંગ કરવામાં આવી છે કે સર્વોચ્ચ અદાલત આ મામલાના તથ્યો અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને કોઈ પણ અન્ય આદેશ પસાર કરે, જેને તે ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા અને દરેક પાત્ર નાગરિકના મતાધિકારના રક્ષણ માટે યોગ્ય અને જરૂરી સમજે.
