નવી દિલ્હી: ભારતીય વાયુસેના પોતાની પાયલોટ ટ્રેનિંગ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત અને આધુનિક બનાવવાની દિશામાં મોટું પગલું ભરવા જઈ રહી છે. આ માટે વાયુસેનાએ નવા સ્ટેજ-III (Stage-III) એડવાન્સ્ડ જેટ ટ્રેનર વિમાનોની ખરીદીની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રક્ષા મંત્રાલયે આ સંબંધમાં RFI (રિક્વેસ્ટ ફોર ઇન્ફોર્મેશન) જારી કરી દીધી છે. ખાસ વાત એ છે કે આ નવા વિમાનો હાલના ‘હોક 132’ વિમાનોનું સ્થાન નહીં લે, પરંતુ વર્તમાન કાફલા સાથે વધારાની ક્ષમતા (અધિક ક્ષમતા) તરીકે સામેલ કરવામાં આવશે.
પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ માટે કંપનીઓએ નવેમ્બર 2026 માં પોતાની બોલીઓ (Bids) જમા કરાવવાની રહેશે. કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યા બાદ 60 મહિનાની અંદર વિમાનોની ડિલિવરી કરવાની રહેશે. જ્યારે આ ખરીદી માટે RFP (રિક્વેસ્ટ ફોર પ્રપોઝલ) ડિસેમ્બર 2027 માં જારી કરવામાં આવવાની સંભાવના છે.
ભારતીય કંપની HAL પણ રેસમાં સામેલ
આ દાવપેચમાં ભારતની સરકારી કંપની હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) પણ સક્રિયપણે સામેલ થશે. HAL પોતાના નવા ‘HLFT-42’ એડવાન્સ્ડ જેટ ટ્રેનર વિમાન સાથે દાવો રજૂ કરી શકે છે. આશરે 16.5 ટન વજન ધરાવતું આ વિમાન તેજસ ફાઈટર જેટની ટેક્નિકલ ડિઝાઇનથી પ્રેરિત છે. HAL ની યોજના આગામી ‘એરો ઇન્ડિયા 2027’ (Aero India 2027) માં તેનું સ્કેલ મોડેલ પ્રદર્શિત કરવાની છે.
વિદેશી કંપનીઓ પણ મેદાનમાં ઉતરી શકે છે
આ સ્પર્ધામાં વિદેશી કંપનીઓ પણ ઝંપલાવી શકે છે. ઈટલીની કંપની પોતાનું M-346 ટ્રેનર વિમાન રજૂ કરી શકે છે. આ વિમાન અગાઉથી જ ઈટલી, સિંગાપોર, ઇઝરાયેલ, પોલેન્ડ, કતાર અને ગ્રીસ જેવા દેશોની વાયુસેનાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, દક્ષિણ કોરિયાની કોરિયા એરોસ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનું T-50, અમેરિકાનું બોઈંગ T-7A અને રશિયા તરફથી Yak-130 વિમાનની રજૂઆત થવાની સંભાવના છે.
નવા ટ્રેનર વિમાનની જરૂર કેમ પડી?
વાસ્તવમાં, ભારતીય વાયુસેના ભવિષ્યના અત્યાધુનિક લડાકુ વિમાનો માટે પાયલોટ્સને તૈયાર કરવા માગે છે. તેજસ Mk-2 અને પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ ‘AMCA’ માટે બે સીટોવાળા ટ્રેનિંગ વેરિયન્ટની કોઈ યોજના નથી. આવી સ્થિતિમાં, પાયલોટ્સને આ આધુનિક લડાકુ વિમાનો પર તૈનાત કરતા પહેલા ઉચ્ચ સ્તરની તાલીમ આપવા માટે નવા સ્ટેજ-III જેટ ટ્રેનરની આવશ્યકતા અનુભવાઈ રહી છે. નવા ટ્રેનર વિમાનના આગમનથી વાયુસેનાને આધુનિક યુદ્ધ તકનીકો અને ઉડ્ડયન પડકારો માટે પાયલોટ્સને વધુ સારી રીતે તૈયાર કરવામાં મદદ મળશે.
