પાક.ને બદલેલી રણનીતિ સુરક્ષા દળો માટે નવો પડકાર, ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સની મદદથી કરાય છે હુમલા

શ્રીનગર, તા. 12 નવેમ્બર 2026: જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકવાદીઓ વિરુદ્ધ સુરક્ષા દળોની સતત કડક કાર્યવાહી અને સરહદ પર અભેદ્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થાને કારણે આતંકી સંગઠનોની મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. સ્થાનિક યુવાનોની આતંકવાદી સંગઠનોમાં ભરતી લગભગ બંધ થઈ જતાં હવે પાકિસ્તાન સમર્થિત આતંકી સંગઠનો સ્થાનિક સ્તરે મદદગારોનું નેટવર્ક ઊભું કરવા તરફ વળ્યા હોવાની ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. આ દરમિયાન કુલગામ જિલ્લાના મીર બજાર નજીક અખરાન વિસ્તારમાં આતંકવાદીઓએ સીઆરપીએફના સુરક્ષા નાકા પર હુમલો કરતાં ત્રણ જવાનો ઘાયલ થયા છે.

સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, સરહદ પારથી આતંકવાદીઓની ઘૂસણખોરી મુશ્કેલ બનતાં પાકિસ્તાન હવે સ્થાનિક ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સ (OGW) અને સ્લીપર સેલની મદદથી આતંકી ગતિવિધિઓને અંજામ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. સુરક્ષા દળો માટે હવે માત્ર સશસ્ત્ર આતંકવાદીઓનો સામનો કરવો પૂરતો રહ્યો નથી, પરંતુ સામાન્ય લોકોની વચ્ચે રહીને આતંકીઓને મદદ કરતા છૂપા નેટવર્કને શોધી કાઢવું પણ મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.

• સ્થાનિક યુવાનોની ભરતીમાં મોટો ઘટાડો

જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ પોલીસ મહાનિર્દેશક એસ.પી. વૈદ્યના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા દળોની સતત કાર્યવાહીને કારણે પાકિસ્તાન અને તેની ગુપ્તચર એજન્સી આઈએસઆઈ માટે કાશ્મીરમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને આગળ વધારવી મુશ્કેલ બની રહી છે. એક સમયે સ્થાનિક યુવાનોને આતંકવાદી સંગઠનોમાં સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા મોટા પ્રમાણમાં ચાલતી હતી, પરંતુ હવે તેમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

વૈદ્યના મતે, સ્થાનિક સ્તરે નવી ભરતી ન થતાં પાકિસ્તાન હવે વિદેશી આતંકવાદીઓને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સક્રિય રાખવા માટે સ્થાનિક મદદગારોનો સહારો લઈ રહ્યું છે. જોકે, સુરક્ષા એજન્સીઓ પણ આવા મદદગારો સામે કાર્યવાહી કરી રહી છે અને નિયમિત તપાસ અભિયાન ચલાવી રહી છે.

• આતંકીઓ માટે કામ કરે છે ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સ

નિવૃત્ત કેપ્ટન અને જમ્મુ-કાશ્મીરના સુરક્ષા બાબતોના નિષ્ણાત અનિલ ગૌરના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા દળોની સતત કાર્યવાહીને કારણે સ્થાનિક આતંકવાદી સંગઠનોનું માળખું નબળું પડ્યું છે. કાશ્મીરના આઈજી સુજીત કુમારે પણ તાજેતરમાં સ્થાનિક યુવાનો આતંકવાદી સંગઠનોમાં જોડાવાની ઘટનાઓ લગભગ બંધ થઈ ગઈ હોવાનું સ્વીકાર્યું હતું. ચાલુ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં કોઈ નવા સ્થાનિક યુવાનની આતંકવાદી સંગઠનમાં ભરતી નોંધાઈ ન હોવાનું પણ જણાવાયું છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, હવે વિદેશી આતંકવાદીઓને સ્થાનિક સ્તરે મદદ પહોંચાડવા માટે ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ લોકો સામાન્ય નાગરિકોની વચ્ચે રહીને કામ કરતા હોવાથી તેમની ઓળખ કરવી સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે મુશ્કેલ બને છે. કેટલાક લોકોને ધાકધમકી આપીને, જ્યારે કેટલાકને આર્થિક લાલચ આપીને આતંકવાદીઓને મદદ કરવા તૈયાર કરવામાં આવતા હોવાની આશંકા છે.

આવા મદદગારો આતંકવાદીઓને આશ્રય, ખાદ્યસામગ્રી, ગેસ સિલિન્ડર અને અન્ય જરૂરી વસ્તુઓ પહોંચાડવા ઉપરાંત સુરક્ષા દળોની અવરજવર અંગે માહિતી આપતા હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવે છે. કેટલાક હાઇબ્રિડ આતંકવાદીઓ અને સ્લીપર સેલના સભ્યો લક્ષિત હુમલાઓમાં પણ સામેલ હોવાની વિગતો સામે આવી છે.

• એક સમયે વર્ષે 150 સ્થાનિક યુવાનો આતંકી સંગઠનોમાં જોડાતા હતા

અહેવાલો અનુસાર, ચારથી પાંચ વર્ષ પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં દર વર્ષે અંદાજે 150 જેટલા સ્થાનિક યુવાનો આતંકવાદી સંગઠનોમાં જોડાતા હોવાની માહિતી સામે આવતી હતી. હવે આ આંકડો લગભગ શૂન્ય પર પહોંચ્યો હોવાનો સુરક્ષા નિષ્ણાતોનો દાવો છે. આ સ્થિતિ પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સી આઈએસઆઈ માટે ચિંતાનો વિષય બની છે.

બીજી તરફ, પાકિસ્તાનમાં આવેલા આતંકવાદી સંગઠનોના લૉન્ચિંગ પેડ પર મોટી સંખ્યામાં તાલીમબદ્ધ આતંકવાદીઓ હોવા છતાં સરહદ પરની કડક સુરક્ષાને કારણે તેમની ઘૂસણખોરી સરળ રહી નથી. ઓપરેશન સિંદૂર બાદ સરહદ નજીકનાં આતંકી લૉન્ચિંગ પેડને વધુ અંદરના વિસ્તારોમાં ખસેડવામાં આવ્યાં હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે.

• લગભગ 200 મદદગારોનું નેટવર્ક હોવાની આશંકા

સુરક્ષા વર્તુળોમાંથી મળતી માહિતી મુજબ, જૈશ-એ-મોહમ્મદ, લશ્કર-એ-તૈયબા અને તેમની સાથે જોડાયેલાં સંગઠનો માટે કામ કરતા ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સની સંખ્યા આશરે 200 હોવાનું અનુમાન છે. જોકે, આ આંકડાની સ્વતંત્ર સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી.

આ નેટવર્કમાં સામેલ લોકો આતંકવાદીઓને વિવિધ પ્રકારની મદદ પહોંચાડતા હોવાની આશંકા છે. કેટલાક લોકો ગુપ્ત માહિતી પહોંચાડવાનું કામ કરે છે, જ્યારે કેટલાક આતંકવાદીઓ માટે જરૂરી વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરવામાં મદદરૂપ બને છે. સુરક્ષા દળો હવે આવા છૂપા નેટવર્કની ઓળખ કરીને તેમની સામે કાર્યવાહી કરવા પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યાં છે.

અનિલ ગૌરના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ પણ ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સની મદદથી પોલીસ કર્મચારીઓ, પરપ્રાંતીય મજૂરો અને અન્ય નાગરિકોને નિશાન બનાવવાની ઘટનાઓ બની હતી. આથી આવા મદદગારો સામેની કાર્યવાહી વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે. આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ભારતીય સેના, સીઆરપીએફ અને જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસે નોંધપાત્ર કામગીરી કરી હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું.

• સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પણ મોટા ફેરફાર

આતંકવાદી ગતિવિધિઓને નાથવા માટે કેન્દ્રના ગૃહ મંત્રાલયે જમ્મુ-કાશ્મીરના સુરક્ષા માળખામાં પણ ફેરફાર કર્યા છે. કઠુઆ અને ઉધમપુર જિલ્લામાં અગાઉ રાષ્ટ્રીય રાઇફલ્સ તથા સેનાની જવાબદારી હેઠળ રહેલાં 21 અતિસંવેદનશીલ સ્થળોએ હવે સીઆરપીએફને તહેનાત કરવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત જંગલ અને દુર્ગમ વિસ્તારોમાં સીઆરપીએફની વિશેષ એકમ કોબ્રાને પણ તહેનાત કરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. અન્ય સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પણ સીઆરપીએફને મહત્ત્વની જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે.

સરહદ પર ડ્રોન, કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇન્ટિગ્રેટેડ બોર્ડર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (CIBMS) અને આધુનિક ટેક્નોલોજી આધારિત સાધનો દ્વારા દેખરેખ વધારવામાં આવી છે. શિયાળાની બરફવર્ષા શરૂ થાય તે પહેલાં સુરક્ષા દળોએ જંગલ અને પહાડી વિસ્તારોમાં સર્ચ ઓપરેશન પણ તેજ બનાવ્યાં છે.

કુલગામમાં સીઆરપીએફના નાકા પર થયેલો તાજેતરનો હુમલો દર્શાવે છે કે આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનું સ્વરૂપ બદલાઈ રહ્યું છે. હવે સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે સરહદ પારથી ઘૂસણખોરી રોકવાની સાથે સ્થાનિક સ્તરે આતંકવાદીઓને મદદ કરતા છૂપા નેટવર્કને તોડી પાડવું પણ એટલું જ મહત્ત્વનું બની ગયું છે.