મોબાઈલ અને સિમ કાર્ડના દુરુપયોગ પર થશે કાર્યવાહી : ટેલિકોમ્યુનિકેશન ડિપાર્ટમેન્ટએ આપી ચેતવણી

નવી દિલ્હી, 11 સપ્ટેમ્બર 2026: મોબાઈલ ફોન અને સિમ કાર્ડના ગેરકાયદેસર તેમજ ખોટા ઇસ્તેમાલ સામે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અત્યંત કડક ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. ટેલિકોમ્યુનિકેશન ડિપાર્ટમેન્ટએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મોબાઈલના IMEI નંબર સાથે છેડછાડ કરવી, બનાવટી દસ્તાવેજોના આધારે સિમકાર્ડ ખરીદવા કે પોતાનું સિમ કાર્ડ અન્ય વ્યક્તિને આપવું એ અત્યંત ગંભીર અપરાધ છે. આવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર દોષિતો સામે 3 વર્ષ સુધીની જેલ અને 50 લાખ રૂપિયા સુધીના ભારેખમ દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, નકલી કોલર આઈડીના ઇસ્તેમાલને લઈને પણ નાગરિકોને સાવચેત રહેવા સૂચના અપાઈ છે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશન ડિપાર્ટમેન્ટની ચેતવણી મુજબ, મોબાઈલ ફોનના IMEI નંબર સાથે ફેરફાર કરવો અથવા એવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવો જેનો IMEI નંબર બદલાયેલો કે ક્ષતિગ્રસ્ત હોય, તે સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે. ‘ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ ૨૦૨૩’ હેઠળ આ એક દંડપાત્ર ગુનો છે. કોમ્યુનિકેશન મિનિસ્ટ્રીના જણાવ્યા અનુસાર, નિયમ તોડવા પર 3 વર્ષ સુધીની જેલ અથવા 50 લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, આ એક્ટની કલમ ૪૨(૬) અંતર્ગત આવા ગુનો આચરનારાઓને મદદ કરનારા કે પ્રોત્સાહન આપનારાઓ સામે પણ સમાન કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

• બોગસ SIM કાર્ડ અને નકલી કોલર આઈડી પર પણ સકંજો

DoT દ્વારા નાગરિકોને ખાસ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે તેઓ કોઈપણ સંજોગોમાં ફર્જી કાગળોના માધ્યમથી સિમ કાર્ડ ન ખરીદે અને ન તો પોતાનું સિમ કાર્ડ બીજા કોઈ વ્યક્તિને વેચે કે ઉપયોગ માટે આપે. આ સાથે જ, વિવિધ એપ્લિકેશન્સ કે વેબસાઇટ્સ દ્વારા નકલી કોલર આઈડીનો ઉપયોગ કરવા સામે પણ કડક હાથે નિપટવામાં આવશે. બદલાયેલા IMEI વાળા ડિવાઈસ વાપરવા, ખોટી રીતે સિમ લેવું કે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ કરનારને સિમ ઉપલબ્ધ કરાવવું જેલના સળિયા પાછળ પહોંચાડી શકે છે.

• વાય-ફાઈ મોડેમ અને સિમ બોક્સ બાબતે સાવચેતી

સરકારે નાગરિકોને સલાહ આપી છે કે તેઓ એવા કોઈપણ વાય-ફાઈ મોડેમ, સિમ બોક્સ કે મોબાઈલ ડિવાઈસ ખરીદવાથી, વાપરવાથી અથવા ઘરે એસેમ્બલ કરવાથી બચે જેના IMEI નંબર સાથે છેડછાડ કરી શકાતી હોય.

નાગરિકો પોતાના મોબાઈલ હેન્ડસેટને સુરક્ષિત અને વેરિફાઈડ રાખવા માટે સરકારની ‘સંચાર સાથી’ પહેલના ડિજિટલ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે. ‘સંચાર સાથી’ના માધ્યમથી કોઈપણ મોબાઈલ હેન્ડસેટનો IMEI નંબર ચકાસી શકાય છે, જેમાં ડિવાઈસનો બ્રાન્ડ, મોડેલ અને તેને બનાવનાર કંપનીની સાચી વિગતો સરળતાથી જોઈ શકાય છે. સરકારની આ કડક કાર્યવાહીથી સાયબર ફ્રોડ અને મોબાઈલ ટેકનોલોજીના દુરુપયોગ પર મોટી રોક લાગવાની અપેક્ષા છે.