હેમંત પરમાર દ્વારા
A single pattern of chaos from France to Delhi. વિશ્વના ભૂ-રાજકીય ફલક પર અત્યારે એક અત્યંત ચોંકાવનારો ઘટનાક્રમ આકાર લઈ રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે લોકશાહી દેશોમાં આંદોલનો અને જનઆક્રોશને સ્થાનિક સમસ્યાઓનું પરિણામ ગણવામાં આવે છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી દુનિયાના અલગ-અલગ ખૂણેથી સામે આવી રહેલા અહેવાલો કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહ્યા છે. જ્યારે પણ કોઈ સાર્વભૌમ રાષ્ટ્ર વૈશ્વિક મહાસત્તાઓના નિર્દેશો કે દબાણ સામે નમવાનો ઇનકાર કરે છે, ત્યારે અચાનક તે દેશમાં શિક્ષણ, મોંઘવારી કે વિદ્યાર્થીઓના નામે આંદોલનો શરૂ થઈ જાય છે અને થોડા જ દિવસોમાં સમગ્ર દેશ હિંસા અને અરાજકતાની આગમાં હોમાઈ જાય છે. ફ્રાન્સ, બેલ્જિયમ, સ્પેન અને ચિલીના તાજેતરના ઘટનાક્રમ બાદ હવે આ જ પેટર્ન હેઠળ ભારતને પણ અસ્થિર કરવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે.
ચાર દેશો અને વિરોધની એક સરખી સ્ક્રિપ્ટ
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચાલી રહેલા વિશ્લેષણ મુજબ, તાજેતરમાં ચાર મોટા દેશોમાં જે અરાજકતા ફેલાવવામાં આવી રહી છે, તેની પાછળ એક ચોક્કસ ટાઇમિંગ અને રણનીતિ નજરે પડે છે.
ફ્રાન્સ:
ફ્રાન્સે પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાનના મુદ્દે અમેરિકાનું સમર્થન કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો અને અમેરિકન સૈન્ય કાર્યવાહીનો જાહેરમાં વિરોધ નોંધાવ્યો. આ રાજદ્વારી વલણ લીધાના ગણતરીના દિવસોમાં જ ત્યાં શાળાઓ અને શિક્ષણ વ્યવસ્થા સુધારવાના નામે એકાએક વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થઈ ગયા. આજે પરિસ્થિતિ એવી છે કે આ આંદોલને હિંસક રૂપ ધારણ કરી લીધું છે અને આખું ફ્રાન્સ સળગી રહ્યું છે.
બેલ્જિયમ:
બેલ્જિયમની સ્થિતિ પણ ફ્રાન્સ જેવી જ બની છે. ઈરાન વિરુદ્ધના યુદ્ધમાં તેણે પણ મહાસત્તાનો સાથ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. પરિણામ એ આવ્યું કે શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં ખામીઓના બહાને ત્યાં પણ વ્યાપક હિંસક પ્રદર્શનો શરૂ થઈ ગયા અને દેશનું સામાન્ય જનજીવન ઠપ થઈ ગયું છે.
ચિલી:
દક્ષિણ અમેરિકાના ચિલીએ વેનેઝુએલામાં થયેલા સત્તાપલટના પ્રયાસોમાં અમેરિકાના વલણનો કડક વિરોધ કર્યો હતો. અહીં પણ આશ્ચર્યજનક રીતે તે જ શિક્ષણ વ્યવસ્થાના સુધારાના નામે વિદ્યાર્થીઓને રસ્તા પર ઉતારી દેવામાં આવ્યા અને દેશમાં ગૃહયુદ્ધ જેવી અરાજકતા ઊભી કરી દેવાઈ.
સ્પેન:
સ્પેને પણ ઈરાન સામેના સૈન્ય મોરચામાં સામેલ થવાની સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી. પરિણામે, ત્યાં અચાનક યુવાનો દ્વારા મકાન અને હોસ્ટેલના ભાડાં ઘટાડવાની માંગણી સાથે હિંસક પ્રદર્શનો શરૂ થયા, જેના કારણે આજે સ્પેન પણ અશાંતિની આગમાં ઘેરાયેલું છે.
ભારતનું અડીખમ વલણ, મહાસત્તાના દબાણ સામે લાલ આંખ
વિશ્વના આ દેશોની જેમ જ ભારતે પણ તાજેતરના સમયમાં પોતાની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ સાબિત કરી બતાવી છે. ભારતે વૈશ્વિક દબાણોની જરાય પરવા કર્યા વિના પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને સર્વોપરી રાખ્યા છે.
અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવતી મનસ્વી વેપાર શરતો પર ટ્રેડ ડીલ કરવાનો ભારતે સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો.
પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધો છતાં, ભારતે દેશના અર્થતંત્ર અને સામાન્ય જનતાના હિતમાં રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખ્યું.
કોઈપણ પ્રકારના આર્થિક પ્રતિબંધો કે ઊંચા ટેરિફનું દબાણ ભારત સરકારને પોતાના નિર્ણય પરથી ડગાવી શક્યું નહીં.
ભારતના આ દૃઢ અને સ્વતંત્ર વલણથી આંતરરાષ્ટ્રીય લોબીમાં ભારે અકળામણ જોવા મળી રહી છે, કારણ કે ભારત હવે કોઈપણ દબાણ હેઠળ ઝૂકવા તૈયાર નથી.
શું ભારતમાં પણ આ જ આગ લગાવવાની કોશિશ થઈ?
વિદેશી ધરતી પર સફળ રહેલી અરાજકતાની ફોર્મ્યુલાને ભારતમાં પણ ક્રમબદ્ધ રીતે લાગુ કરવાના પ્રયાસો થયા હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
સૌપ્રથમ દેશના લાખો યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓને ભડકાવવા માટે NEETના મુદ્દે દેશવ્યાપી આંદોલન ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે આ મામલે સમયસર કડક પગલાં લઈને અને સંવેદનશીલતા દાખવીને સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર કાબૂ મેળવી લીધો.
યુરોપિયન દેશોની જેમ ભારતમાં પણ શાળાઓ સુધારો જેવા સ્થાનિક મુદ્દાઓને ઉછાળીને અશાંતિ ઊભી કરવાની પેરવી કરવામાં આવી, પરંતુ જાગૃત જનતાએ તેમાં ભાગ ન લઈને આ ષડયંત્રને સદંતર નિષ્ફળ બનાવી દીધું.
આંદોલનો નિષ્ફળ જતાં હવે લોકશાહીની કરોડરજ્જુ સમાન ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને વોટ ચોરીના પાયાવિહોણા આક્ષેપો કરીને દેશના વાતાવરણમાં ઝેર ઘોળવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે, જેથી બંધારણીય સંસ્થાઓ પરથી લોકોનો વિશ્વાસ ડગી જાય.
અસલ મકસદ: ભારતની વધતી શક્તિને રોકવી?
આ તમામ ઘટનાક્રમોનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરીએ તો અંતે એક જ મોટો સવાલ ઊભો થાય છે કે, શું આ તમામ આંદોલનો પાછળ કોઈ અદ્રશ્ય હાથ કામ કરી રહ્યો છે? આજનું ભારત આર્થિક, સૈન્ય અને રાજદ્વારી ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે એક નવી ઊંચાઈએ પહોંચી રહ્યું છે. ભારત હવે વૈશ્વિક નીતિઓ માત્ર સ્વીકારનાર નહીં, પરંતુ તેને ઘડનાર દેશ બની ચૂક્યો છે.
આવા સંજોગોમાં દેશની અંદર જ અસ્થિરતા ઊભી કરવી, યુવાનોને ગેરમાર્ગે દોરવા અને અવિશ્વાસનું વાતાવરણ સર્જવું એ જ ભારતની આર્થિક અને વૈશ્વિક પ્રગતિને રોકવાનો એકમાત્ર રસ્તો લાગે છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે દેશનો દરેક નાગરિક આ વૈશ્વિક રમતને સમજે અને દેશની એકતા તથા શાંતિને ડહોળવાના કોઈપણ પ્રયાસને એક થઈને નિષ્ફળ બનાવે.
