વાશિંગ્ટન, 29 ઓગસ્ટ 2026: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા સાથે એક વ્યાપક અને ઐતિહાસિક તેલ સમજૂતીની જાહેરાત કરી છે. જો આ સમજૂતી અમલમાં આવે છે, તો તેનાથી અમેરિકાને આ દક્ષિણ અમેરિકી દેશના વિશાળકાય કાચા તેલના ભંડાર સુધી કોસ્ટ-પ્રાઇસ પર સીધી પહોંચ મળી જશે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર આની જાહેરાત કરતા તેને વિશ્વ ઇતિહાસનો સૌથી મોટો તેલ સોદો ગણાવ્યો છે. આ અંગે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો, રક્ષા મંત્રી પીટ હેગસેથ અને વેનેઝુએલાના કાર્યવાહક રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝ વચ્ચે મહત્ત્વની ચર્ચાઓ થઈ હતી.
વેનેઝુએલાની ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝ સરકારના નિવેદન અનુસાર, આ સમજૂતી 17 તેલ ક્ષેત્રોના વિકાસ સાથે જોડાયેલી છે, જેમાં 65 અબજ બેરલ તેલની પ્રમાણિત ક્ષમતા છે. આનાથી દેશના તેલ ઉદ્યોગમાં આશરે 100 અબજ ડોલરનું ભારે રોકાણ આવવાની અને કરાકસને 209 અબજ ડોલરથી વધુનું કર રાજસ્વ મળવાની અપેક્ષા છે. એક અમેરિકી અધિકારીએ જણાવ્યું કે, અમેરિકા વેનેઝુએલામાં ખાનગી ઓપરેટરો સાથે મળીને એક નવી કંપની બનાવશે, જેને તેલ ક્ષેત્રોના વિકાસ માટે 100 વર્ષના અધિકારો સોંપવામાં આવ્યા છે. આ નવી કંપનીના ઉત્પાદનનો 55 ટકા હિસ્સો અમેરિકાને મળશે, જેમાં માલિકી હક અને કોસ્ટ-પ્રાઇસ પર તેલ ખરીદવાનો અધિકાર સામેલ છે. સાઉદી અરામકો પછી આ નવી કંપની વૈશ્વિક સ્તરે તેલ ભંડારની બીજી સૌથી મોટી કોર્પોરેટ ધારક બનશે. આ તેલનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે અમેરિકી સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ ભરવા અને સૈન્ય જરૂરિયાતો સંતોષવા માટે થશે.
વેનેઝુએલાની નીતિઓમાં મોટો પલટો
આ જાહેરાત અમેરિકી સૈન્ય અભિયાન દ્વારા વેનેઝુએલાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને પકડીને અમેરિકા લાવ્યાના આશરે નવ મહિના બાદ સામે આવી છે. સત્તા સંભાળ્યા બાદ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝે દેશના તેલ ક્ષેત્રને ખાનગીકરણ માટે ખુલ્લું મૂકતું મહત્ત્વનું પગલું ભર્યું છે. આ નિર્ણયથી દાયકાઓ જૂની સમાજવાદી નીતિઓ પલટાઈ ગઈ છે, કારણ કે ભૂતકાળમાં હ્યુગો શાવેઝે વિદેશી તેલ કંપનીઓની સંપત્તિઓનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું હતું. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે રાષ્ટ્રીયકરણના માધ્યમથી વેનેઝુએલાએ અમેરિકાનું તેલ છીનવ્યું હતું.
અમેરિકામાં પેટ્રોલ અને ડિઝલની વધતી કિંમતોને નિયંત્રિત કરવાના ભારે દબાણ વચ્ચે આ સમજૂતી કરવામાં આવી છે. ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે હોરમુઝ જળડમરૂમધ્યથી થતી તેલ પુરવઠાની લાઈનો પ્રભાવિત થઈ છે. પરિણામે, અમેરિકાના વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર ઘટીને ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં 30 કરોડ બેરલથી નીચે જતા રહ્યા છે, જે વર્ષ 2026ની શરૂઆત કરતાં 10 કરોડ બેરલ ઓછા છે. હાલ અમેરિકામાં પેટ્રોલની સરેરાશ કિંમત 4.09 ડોલર પ્રતિ ગેલન ચાલી રહી છે, જ્યારે ગત વર્ષે આ સમયે તે 3.21 ડોલર પ્રતિ ગેલન હતી.
ભવિષ્યની અડચણો અને પડકારો
ભલે આ સમજૂતી ખૂબ મોટી હોય, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે તેનાથી અમેરિકી ઉપભોક્તાઓ કે ગેસ સ્ટેશન પર તુરંત કોઈ મોટી રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી છે. વેનેઝુએલા પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર (303 અબજ બેરલ) હોવા છતાં, દાયકાઓની ઉપેક્ષા અને જર્જરિત માળખાકીય સુવિધાઓને કારણે તે હાલ વૈશ્વિક તેલનો માત્ર 1 ટકા જ ઉત્પાદન કરી શકે છે. માળખાકીય સુધારણા અને ઉત્પાદન વધારવામાં વર્ષો અને અબજો ડોલરનો સમય લાગશે. આ ઉપરાંત, રાજકીય અનિશ્ચિતતા અને ભૂતકાળના કડવા અનુભવોને કારણે મોટી અમેરિકી તેલ કંપનીઓ વેનેઝુએલામાં રોકાણ કરવા માટે હજુ પણ સાવચેત વલણ ધરાવે છે.
