વૈશ્વિક GDP હિસ્સેદારીમાં ભારત ચીનને પછાડીને આર્થિક મહાસત્તા બનશે: વર્લ્ડ ઇનઇક્વાલિટી લેબનો દાવો

નવી દિલ્હી, 5 જૂન 2026: વૈશ્વિક અર્થતંત્રના ફલક પર આગામી દાયકાઓ મોટા ઐતિહાસિક ફેરફારોના સાક્ષી બનવા જઈ રહ્યા છે. ભારત પોતાની આક્રમક આર્થિક રફતાર અને મજબૂત યુવા વસ્તીના જોરે વર્ષ 2060 સુધીમાં પરચેઝિંગ પાવર પેરિટી એટલે કે ક્રય શક્તિ સમતાના આધારે વૈશ્વિક જીડીપીમાં હિસ્સેદારીની બાબતમાં ચીનને પાછળ છોડી દેશે. પેરિસ સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સ સાથે જોડાયેલી પ્રતિષ્ઠિત સંશોધન સંસ્થા ‘વર્લ્ડ ઇનઇક્વાલિટી લેબ’ ના એક તાજેતરના અહેવાલમાં આ મહત્વપૂર્ણ અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે. ‘ગ્લોબલ જસ્ટિસ રિપોર્ટ: એ પ્લાન ફોર ઇક્વાલિટી એન્ડ પ્રોસ્પરિટી વિથ પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ’ નામનો આ રિપોર્ટ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે 21મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં બેઇજિંગના આર્થિક દબદબામાં ભારે ઘટાડો થશે અને વિશ્વ એક બહુધ્રુવીય વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધશે.

વર્તમાન સમયમાં પીપીપીના સંદર્ભમાં વૈશ્વિક જીડીપીમાં ચીનનો હિસ્સો આશરે 20 ટકા જેટલો છે, જે અમેરિકા કરતાં લગભગ ત્રીજા ભાગથી વધુ છે. રિપોર્ટનું અનુમાન છે કે વર્ષ 2035 સુધીમાં ચીનનો આ આંકડો અમેરિકાની સરખામણીએ બમણો થઈ જશે. જો કે, ચીન માટે સૌથી મોટી અને દીર્ઘકાલીન ચિંતા તેની ઝડપથી ઘટતી વસ્તી બની રહી છે. રિપોર્ટના આંકડા દર્શાવે છે કે વર્ષ 1945માં વિશ્વની કુલ વસ્તીમાં ચીનનો હિસ્સો 23 ટકા હતો, જે વર્ષ 2025માં ઘટીને આશરે 17 ટકા રહી ગયો છે અને વર્ષ 2100 સુધીમાં તે 8 ટકાથી પણ ઓછો થઈ જવાની આશંકા છે. આ જનસાंख्यિકીય પતનને કારણે 21મી સદીના બીજા ભાગમાં વૈશ્વિક જીડીપીમાં ચીનનો હિસ્સો પહેલા સ્થિર થશે અને પછી તેમાં સતત ઘટાડો થવા લાગશે. બરાબર આ જ ગાળામાં, એટલે કે વર્ષ 2060ની આસપાસ, ભારત પોતાની જનસંખ્યાકીય મજબૂતીના કારણે વૈશ્વિક જીડીપી હિસ્સેદારીમાં ચીનથી આગળ નીકળી જશે.

• 21મી સદીની દુનિયા સંપૂર્ણપણે બહુધ્રુવીય બનવા જઈ રહી છે

રિપોર્ટમાં એ વાત પણ સાફ કરવામાં આવી છે કે ચીનના ઝડપી આર્થિક વિસ્તરણ છતાં હવે વિશ્વ પર કોઈ એક દેશનો સંપૂર્ણ એકાધિકાર શક્ય નથી. ચીન ક્યારેય અમેરિકા જેવી સર્વોચ્ચ આર્થિક શક્તિ પ્રાપ્ત કરી શકશે નહીં, જ્યારે વૈશ્વિક જીડીપીમાં અમેરિકાનો હિસ્સો 35 થી 40 ટકા હતો. તેવી જ રીતે, વર્ષ 1900 થી 1910 વચ્ચે યુરોપનો દબદબો પણ 40 થી 45 ટકા હિસ્સા સાથે હતો. તેનાથી વિપરીત, 19મી અને 20મી સદીથી તદ્દન અલગ 21મી સદીની દુનિયા સંપૂર્ણપણે બહુધ્રુવીય બનવા જઈ રહી છે.

ભવિષ્યના આ આશાવાદી ચિત્ર વચ્ચે ભારતની સરકાર અને નીતિ-નિર્માતાઓ માટે કેટલીક ગંભીર ચિંતાઓ પણ રેખાંકિત કરવામાં આવી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં ચીનની સરખામણીએ આર્થિક અસમાનતા ઘણી વધારે છે અને સાથે જ ભારતનો ઉત્પાદકતા વૃદ્ધિ દર પણ ચીન કરતાં ઘણો ઓછો છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, ચીનની બહેતર ઉત્પાદકતા પાછળનું મુખ્ય કારણ માનવ મૂડી એટલે કે શિક્ષણ અને આરોગ્ય પર તેનું વધુ અને સચોટ આયોજનબદ્ધ રોકાણ રહ્યું છે, જે ભારત માટે એક મોટો નીતિગત સબક છે.

ભવિષ્યની આ સંભાવનાઓ વચ્ચે વર્ષ 2026ની વર્તમાન સ્થિતિને સમજવી પણ જરૂરી છે. તાજેતરના વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક અનુસાર, વર્ષ 2026માં ભારતની કુલ જીડીપી 4.15 ટ્રિલિયન ડૉલરના સ્તરે પહોંચી જશે, જેની સરખામણીએ યુકેની જીડીપી 4.27 ટ્રિલિયન ડૉલર અને જાપાનની જીડીપી 4.38 ટ્રિલિયન ડૉલર રહેવાનો અંદાજ છે. બીજી તરફ, 32.38 ટ્રિલિયન ડૉલરના વિશાળ કદ સાથે અમેરિકા વિશ્વનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બનેલું રહેશે, જ્યારે ચીન 20.85 ટ્રિલિયન ડૉલર સાથે બીજા સ્થાને રહેશે. ભારતનો અંતિમ લક્ષ્ય આગામી દાયકાઓમાં આ અંતરને કાપીને વૈશ્વિક મંચ પર ટોચનું સ્થાન હાસિલ કરવાનો છે.