નવી દિલ્હી, 23 માર્ચ 2026: પશ્ચિમ એશિયામાં ફાટી નીકળેલા ભીષણ યુદ્ધની માઠી અસર હવે સીધી સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર પડવા લાગી છે. અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય તણાવે વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જાનું ગંભીર સંકટ ઊભું કર્યું છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષના માત્ર એક મહિનામાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં આશરે 60 ટકાનો તોતિંગ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. યુદ્ધની શરૂઆતમાં જે તેલ 70 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતું, તે 23 માર્ચે 113.75 ડોલરના ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગયું છે.
આ વૈશ્વિક સંકટના કેન્દ્રમાં ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની ખાડી) છે, જે વિશ્વના તેલ વેપારની કરોડરજ્જુ ગણાય છે. વર્તમાન સૈન્ય ગતિવિધિઓને કારણે આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ પર માલવાહક જહાજોની અવરજવર ખોરવાઈ ગઈ છે. જ્યારે વૈશ્વિક સપ્લાય અટકે છે, ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે જ ભાવ આસમાને પહોંચે છે. આ જ કારણ છે કે અત્યારે વિશ્વભરના ઊર્જા બજારોમાં ભારે ફફડાટ અને અફરાતફરીનો માહોલ છે.
પુરવઠામાં આ અવરોધ માત્ર પરિવહન માર્ગો પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેલ ઉત્પાદક દેશોમાં પણ સ્થિતિ ગંભીર છે. ઇરાનના હુમલાને કારણે કતારની ઊર્જા સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે, જેનાથી તેના લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ નિકાસમાં 17 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ઇરાકે વિદેશી કંપનીઓ દ્વારા સંચાલિત તેલ ક્ષેત્રોમાં ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ (કટોકટી) જાહેર કરી છે. બસરા ઓઇલ કંપનીનું ઉત્પાદન 33 લાખ બેરલથી ઘટીને માત્ર 9 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી ગયું છે.
વૈશ્વિક અસ્થિરતાની આંચ ભારતીય બજારોમાં પણ સ્પષ્ટ વર્તાઈ રહી છે. સોમવારે અમેરિકી WTI 101.43 ડોલર પર પહોંચ્યું હતું, જ્યારે ભારતના મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ પર કાચા તેલના ભાવ 3.70 ટકા વધીને 9,601 રૂપિયા પ્રતિ બેરલના ઉચ્ચ સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.
જાણીતી નાણાકીય સંસ્થા ગોલ્ડમેન સેક્સ દ્વારા વર્ષ 2026 માટે બ્રેન્ટ ક્રૂડના સરેરાશ ભાવનો અંદાજ 77 ડોલરથી વધારીને 85 ડોલર કરી દેવામાં આવ્યો છે. માર્ચ અને એપ્રિલ મહિના માટે આ અંદાજ 110 ડોલર રાખવામાં આવ્યો છે. બજારના નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો સપ્લાય લાઇન લાંબો સમય બંધ રહેશે, તો તેલના ભાવ 135 ડોલર પ્રતિ બેરલના રેકોર્ડ સ્તરે પણ પહોંચી શકે છે.
