ઓપેક દેશો વચ્ચે ઓગસ્ટથી તેલ કોટા વધારવા સહમતી, ભારત-ચીનને થશે મોટો ફાયદો!

નવી દિલ્હી, 6 જુલાઈ 2026: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચ્છા તેલ) ના સપ્લાયને લઈને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઓપેક પ્લસ દેશો ઓગસ્ટ મહિનાથી તેલના કોટામાં થોડો વધુ વધારો કરવા માટે પ્રાથમિક કરાર પર સહમત થયા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલની સપ્લાય વધવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. રવિવારે યોજાયેલી એક મહત્વની બેઠકમાં ઓપેક દેશો અને રશિયા સહિતના સહયોગી ઉત્પાદક દેશોના સાત મુખ્ય સભ્યોએ ઓગસ્ટથી દરરોજ 1.88 લાખ બેરલ તેલનું ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ સાથે જ, ચાલુ વર્ષે એપ્રિલ મહિનાથી અત્યાર સુધીનો કુલ વધારો આશરે 8 લાખ બેરલ પ્રતિ દિન સુધી પહોંચી ગયો છે. જોકે, ઉત્પાદન વધારવાના આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક બજાર સામે બે મુખ્ય સવાલો ઉભા થયા છે કે, શું તેલ ઉત્પાદક દેશો આ વધારાનો જથ્થો બજાર સુધી સુરક્ષિત પહોંચાડી શકશે? અને જો સપ્લાય વધી જશે, તો આટલું બધું તેલ ખરીદશે કોણ?

વૈશ્વિક સપ્લાયનો મુખ્ય આધાર હોર્મુઝના દરિયાઈ માર્ગ પર ટકેલો છે, કારણ કે મધ્ય પૂર્વ (વેસ્ટ એશિયા) નો મોટાભાગનો તેલ વેપાર આ જ રૂટ પરથી થાય છે. આ વર્ષે 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાન પર કરેલા હુમલા બાદ આ રૂટ લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત રહ્યો હતો. જોકે, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ પાસે આ રૂટ સિવાયના પણ અન્ય બંદરો છે, જ્યાંથી તેઓ સપ્લાય ચાલુ રાખી રહ્યા છે. 17 જૂનના રોજ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે 60 દિવસના સીઝફાયર બાદ સ્થિતિમાં થોડો સુધારો થયો છે, પરંતુ તેલની નિકાસ હજુ પૂર્વવત થઈ નથી. યુદ્ધ પહેલા આ માર્ગેથી રોજ 1.84 કરોડ બેરલ તેલ બહાર જતું હતું, જે જૂનમાં ઘટીને માત્ર 96 લાખ બેરલ (સીધું અડધું) થઈ ગયું હતું. જુલાઈમાં આ સ્થિતિ સુધરવાની આશા છે.

• યુદ્ધ સમયે ચીને આયાત અડધી કરી નાખી હતી

ઓપેક પ્લસના આ નિર્ણય અને ઇરાન-યુએઇથી વધારાનું તેલ બજારમાં આવવાની આશાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (બ્રન્ટ ક્રૂડ) ની કિંમતો ઘટીને પ્રતિ બેરલ 71.70 ડોલરની આસપાસ આવી ગઈ છે. આ કિંમત ઈરાન પર થયેલા હુમલાના સમયગાળા પહેલાના રેટ કરતાં પણ ઘણી ઓછી છે. દુનિયાના સૌથી મોટા ઓઇલ ઇમ્પોર્ટર દેશ ચીનની જૂની આદત છે કે જ્યારે તેલ મોંઘું હોય ત્યારે તે ખરીદી ઘટાડી દે છે અને કિંમતો ઘટતા જ મોટો સ્ટોક કરી લે છે. ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન જ્યારે તેલ 126 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું ત્યારે ચીને આયાત અડધી કરી નાખી હતી, જેના કારણે જૂનમાં ચીનની આયાત 10 વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. હવે ઓગસ્ટ મહિનાથી કિંમતો ઘટતાં જ ચીનની ખાનગી અને નાની રિફાઇનરીઓ બજારમાં સસ્તું તેલ ખરીદવા પરત ફરે તેવી શક્યતા છે, અને ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર સુધીમાં સરકારી કંપનીઓ પણ મોટો જથ્થો ખરીદી લેશે.

• ભારત માટે આ નિર્ણય કેમ રાહત સમાન છે?

ઓપેકનો આ નિર્ણય ભારત માટે બહુ મોટા આર્થિક રાહતના સંકેત સમાન છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું આશરે 90 ટકા જેટલું ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશથી આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલનો પુરવઠો વધવાથી અને કિંમતો યુદ્ધ-પૂર્વેના સ્તરે આવી જવાથી ભારત દેશમાં ઇંધણના ભાવો નિયંત્રણમાં રાખી શકશે અને સસ્તા દરે મોટા પ્રમાણમાં તેલની આયાત કરીને પોતાના આર્થિક બોજને હળવો કરી શકશે.