ભારતીય રસોઈમાં મસાલાનું સ્થાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, અને તેમાં પણ ‘ગરમ મસાલો’ વાનગીના સ્વાદ અને સુગંધનો મુખ્ય પ્રાણ ગણાય છે. શાકભાજી, દાળ, મસાલેદાર કરી કે પુલાવનો સ્વાદ વધારવા માટે આપણે ગરમ મસાલા પર નિર્ભર રહીએ છીએ. જોકે, બજારમાં મળતા તૈયાર મસાલા ઘણીવાર વાસી, સંગ્રહિત કે ભેળસેળવાળા હોઈ શકે છે, જેના કારણે રસોઈમાં અપેક્ષિત સ્વાદ મળતો નથી. તેની સરખામણીમાં ઘરે આખા મસાલાનો ઉપયોગ કરીને માત્ર 10 થી 15 મિનિટમાં તૈયાર કરેલો તાજો ગરમ મસાલો ભોજનનો સ્વાદ બમણો કરી દે છે અને તેની મનમોહક સુગંધથી આખું ઘર મહેકી ઉઠે છે.
-
જરૂરી સામગ્રી
આખા ધાણા: 4 મોટી ચમચી
જીરું: 2 મોટી ચમચી
કાળા મરી: 1 થી 1½ મોટી ચમચી
લીલી એલચી: 10 થી 12 નંગ
મોટી (કાળી) એલચી: 4 થી 5 નંગ
લવિંગ: 10 થી 12 નંગ
તજ: 2 થી 3 ટુકડા
તમાલપત્ર: 3 થી 4 પાન
જાવંત્રી: 1 થી 2 ટુકડા
જાયફળ: નાનો ટુકડો (અડધો ભાગ)
-
બનાવવાની સરળ રીત
સૌપ્રથમ તમામ આખા મસાલાને બરાબર સાફ કરી લો. તજ અને તમાલપત્રને હાથથી નાના ટુકડા કરી લો જેથી તે શેકતી વખતે અને દળતી વખતે સરળ રહે. ત્યારબાદ ધીમી આંચ પર જાડા તળિયાવાળી કડાઈ કે તવી ગરમ કરો. તેમાં બધા મસાલા ઉમેરી સતત હલાવતા રહીને 3 થી 5 મિનિટ સુધી હળવા શેકી લો. મસાલામાંથી મનમોહક સુગંધ આવવા લાગે એટલે ગેસ બંધ કરી દો (ધ્યાન રાખવું કે મસાલા બળી ન જાય કે તેનો રંગ ઘેરો ન થાય). શેકેલા મસાલાને તરત જ પ્લેટમાં કાઢી સંપૂર્ણપણે ઠંડા થવા દો. ઠંડા થયા બાદ મસાલાને મિક્સર-ગ્રાઇન્ડરમાં ઉમેરી ઝીણો પાવડર દળી લો. મિક્સરને વચ્ચે-વચ્ચે અટકાવીને ફેરવવું જેથી મસાલો ગરમ ન થાય. જો પાવડર કરકરો લાગે તો તેને ચાળણીથી ચાળીને બાકીનો ભાગ ફરીથી દળી લેવો.
-
સંગ્રહ કરવાની યોગ્ય રીત
ઘરે બનાવેલા ગરમ મસાલાની તાજગી અને સુગંધ અઠવાડિયા સુધી જાળવી રાખવા માટે તેને હંમેશા સ્વચ્છ, સંપૂર્ણ કોરા અને એર-ટાઈટ (હવાચુસ્ત) કાચ અથવા સ્ટીલના ડબ્બામાં જ ભરીને રાખવો.


