યોગ કર્યા પછી ક્યારેય ન કરતા આ ભૂલો! આયુષ મંત્રાલયે જણાવ્યો સ્નાન અને ભોજનનો સાચો સમય

આજની ભાગદોડ ભરેલી જીવનશૈલીમાં શરીરને સ્વસ્થ અને મનને શાંત રાખવા માટે લોકો મોટા પ્રમાણમાં યોગનો સહારો લઈ રહ્યા છે. યોગ માત્ર શારીરિક તંદુરસ્તી જ નથી સુધારતો, પરંતુ માનસિક શાંતિ પણ પ્રદાન કરે છે. જો કે, યોગનો પૂરેપૂરો લાભ મેળવવા માટે માત્ર યોગ્ય આસનો કરવા જ જરૂરી નથી, પરંતુ યોગ સત્રનું યોગ્ય રીતે સમાપન કરવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. તાજેતરમાં આયુષ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર પોસ્ટ કરીને યોગ પછી શું કરવું અને શું ન કરવું તે અંગે મહત્વની સલાહ આપી છે. આયુષ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ‘માઇન્ડફુલ યોગ’ એટલે કે માત્ર વિવિધ આસનો કરવા નહીં, પરંતુ દરેક ગતિવિધિને સંપૂર્ણ જાગરૂકતા, ધૈર્ય અને એકાગ્રતા સાથે કરવી. યોગ અભ્યાસ બાદ શરીરને પૂરતો આરામ આપવો અને મનને શાંત રાખવું એ આ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય ભાગ છે.

• યોગ કર્યા પછી તુરંત સ્નાન કરવાનું ટાળો

જો તમે દરરોજ સવારે યોગ કરો છો, તો અભ્યાસ પૂરો થતાંની સાથે જ તુરંત સ્નાન કરવા માટે ન જવું જોઈએ. આયુષ મંત્રાલયની સલાહ મુજબ, યોગ સત્ર પૂર્ણ થયા પછી સ્નાન કરવા માટે ઓછામાં ઓછી 25 થી 30 મિનિટનું અંતર રાખવું જરૂરી છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે યોગ દરમિયાન શરીર સક્રિય રહે છે અને શ્વાસોચ્છવાસની ગતિમાં પણ બદલાવ આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, અભ્યાસના તુરંત પછી શરીરને સામાન્ય સ્થિતિમાં આવવા અને આરામ કરવાનો સમય આપવો ખૂબ જ આવશ્યક છે. તેથી, યોગ કર્યા બાદ થોડીવાર શાંત બેસો અને ત્યારબાદ જ સ્નાન કરો.

• યોગ પછી ભોજન કરવા માટે કેટલો સમય રાહ જોવી?

યોગ કર્યાના તુરંત પછી ભોજન કરવું પણ યોગ્ય માનવામાં આવતું નથી. આયુષ મંત્રાલયના મતે, યોગ અભ્યાસ સમાપ્ત થયા પછી ખાવાનું ખાતા પહેલા આશરે 15 થી 30 મિનિટ રાહ જોવી જોઈએ. આ સમય વિત્યા બાદ હળવો અને પોષણયુક્ત ખોરાક લઈ શકાય છે. સવારે યોગ કરનારા લોકો પોતાની દિનચર્યા મુજબ ફળો, હળવો નાસ્તો અને પૌષ્ટિક આહારનો સમાવેશ કરી શકે છે, જેનાથી દિવસની શરૂઆત ઉર્જાવાન અને સકારાત્મક રીતે થાય છે.

• યોગ સત્રના અંતે ધ્યાનને બનાવો દિનચર્યાનો હિસ્સો

યોગ અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી થોડી મિનિટો ધ્યાન અને મૌનમાં વિતાવવી પણ અત્યંત આવશ્યક છે. આ માટે કોઈ શાંત જગ્યાએ આરામથી બેસી જાઓ, આંખો બંધ કરીને તમારા શ્વાસોચ્છવાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો. આ દરમિયાન મનમાં આવતા વિચારોને શાંત કરીને વર્તમાન ક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરો. ધ્યાન કર્યા બાદ શાંતિ પાઠ અથવા અંતિમ પ્રાર્થના સાથે યોગ સત્રનું સમાપન કરો. તમારી આસ્થા મુજબ શાંતિ મંત્રનો જાપ કરવાથી મનમાં સકારાત્મકતા, કૃતજ્ઞતા અને આંતરિક શાંતિનો ભાવ વિકસિત થાય છે. આયુષ મંત્રાલયના મતે, યોગ માત્ર એક શારીરિક વ્યાયામ નથી, પરંતુ શરીર અને મન વચ્ચે સંતુલન સાધવાની એક સુંદર પ્રક્રિયા છે.