મુંબઈ, 21 એપ્રિલ 2026: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ) ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. અમેરિકાની પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટીમાં આપેલા વક્તવ્યમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે, જો સપ્લાય ચેઈનમાં લાંબા સમય સુધી અવરોધ રહેશે તો ભારતમાં ફુગાવો (મોંઘવારી) વધવાનું જોખમ છે.
ગવર્નર મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે મોટો પડકાર છે. ભારતની કુલ નિકાસનો 1/6 ભાગ અને આયાતનો 1/5 ભાગ આ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું અડધું ક્રૂડ ઓઈલ અને 40 ટકા ખાતર આ ક્ષેત્રમાંથી આયાત કરે છે. વિદેશથી ભારતમાં આવતા નાણાં (રેમિટન્સ) માં આ પ્રદેશનો હિસ્સો લગભગ બે-તૃતીયાંશ જેટલો છે.
ભવિષ્યના વ્યાજ દરો અંગે પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નના જવાબમાં ગવર્નરે કહ્યું કે, “કેન્દ્રીય બેંક હાલ કોઈ ઉતાવળમાં નથી અને સ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહી છે.” આરબીઆઈ હાલમાં ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ મોડમાં છે. તેમણે ઉમેર્યું કે નાણાકીય નીતિ ડેટા અને જોખમોના સંતુલન પર નિર્ભર રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ફેબ્રુઆરી 2025 થી અત્યાર સુધીમાં વ્યાજ દરોમાં કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
ભારતના ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની પ્રશંસા કરતા તેમણે જણાવ્યું કે, યુપીઆઈમાં માત્ર માર્ચ મહિનામાં જ 22 અબજથી વધુ ટ્રાન્ઝેક્શન નોંધાયા છે. નાના ખેડૂતો અને વ્યવસાયિકોને તાત્કાલિક લોન મળી રહે તે માટે આરબીઆઈ હવે ‘યુનિફાઇડ લોન ઇન્ટરફેસ’ (યુએલઆઈ) વિકસાવી રહી છે.
રાજકોષીય ખાધ અંગે વાત કરતા તેમણે કહ્યું કે, તે 2020-21માં 9.2% હતી જે 2025-26માં ઘટીને 4.4 ટકા થઈ ગઈ છે. ભારતનો ડેટ-ટુ-જીડીપી રેશિયો 81.1 ટકા છે, જે વિશ્વની ટોચની 10 અર્થતંત્રો (જર્મની અને રશિયા સિવાય) ની સરખામણીએ ઘણો સારો છે. ગવર્નરના નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે પણ મજબૂત રીતે આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ મિડલ ઈસ્ટનો તણાવ આગામી સમયમાં આર્થિક નિર્ણયો માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે.
