આજે વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ,જાણો ભારતમાં ગ્રાહકોના અધિકારો શું છે

ગ્રાહકોના અધિકારો અને તેમની જરૂરિયાતો વિશે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે દર વર્ષે 15 માર્ચે વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ પાછળનો ઈતિહાસ એ છે કે પ્રથમ ગ્રાહક ચળવળ 1983 માં જોવા મળી હતી અને ત્યારથી દર વર્ષે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ અને ઝુંબેશ પર પગલાં લેવા માટે દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસનો ઇતિહાસ વિશ્વ ઉપભોક્તા અધિકાર દિવસ 15 માર્ચ 1962ના રોજ યુએસ કોંગ્રેસને રાષ્ટ્રપતિ જોન એફ કેનેડીના વિશેષ સંદેશથી પ્રેરિત છે.આ સંદેશમાં તેમણે ઔપચારિક રીતે ઉપભોક્તા અધિકારોના મુદ્દાને સંબોધિત કર્યા હતા અને આમ કરનાર પ્રથમ વિશ્વ નેતા બન્યા હતા.ઉપભોક્તા ચળવળ એ પ્રથમ તારીખ 1983 માં ચિહ્નિત કરી હતી અને હવે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ અને ઝુંબેશ પર પગલાં લેવા માટે દર વર્ષે દિવસનો ઉપયોગ કરે છે.

ત્યારબાદ 9 એપ્રિલ 1985ના રોજ, યુનાઈટેડ નેશન્સે ગ્રાહક સુરક્ષા માટેની સામાન્ય માર્ગદર્શિકાને મંજૂરી આપી.1983માં પ્રથમ વખત વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.ત્યારથી આ શ્રેણી ક્યારેય અટકી નથી અને તે દર વર્ષે 15 માર્ચે ઉજવવામાં આવે છે.

વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસનું મહત્વ જો કે વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ 15 માર્ચે ઉજવવામાં આવે છે, પરંતુ ભારતમાં રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક અધિકાર દિવસ 24 ડિસેમ્બરે ઉજવવામાં આવે છે.કારણ કે ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ એ જ દિવસે ઐતિહાસિક ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 1949ના અમલને સ્વીકારી લીધો હતો.ભારતમાં ગ્રાહકોના અધિકારો શું છે? ગ્રાહક અધિકારની વ્યાખ્યા ‘માહિતીનો અધિકાર’ છે.

ભારતમાં ગ્રાહકોના અધિકારની વ્યાખ્યા ‘માહિતીનો અધિકાર’ છે.ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલયે ગ્રાહકોને ઘણા અધિકારો આપ્યા છે. દાખલા તરીકે,

1. સુરક્ષાનો અધિકાર

2. જાણ કરવાનો અધિકાર

3. પસંદ કરવાનો અધિકાર

4. સાંભળવાનો અધિકાર

5. સમસ્યા હલ કરવાનો અધિકાર

6. ગ્રાહક શિક્ષણનો અધિકાર