પૂર્ણિયા, 14 ઓગસ્ટ 2026: શહેરના ઐતિહાસિક ભટ્ટા બજારમાં આવેલા ‘ઝંડા ચોક’ ખાતે દર વર્ષે 14મી ઓગસ્ટની મધ્યરાત્રિએ ત્રિરંગો ફરકાવવામાં આવે છે. દેશની આઝાદીના સમયથી 14 ઓગસ્ટ, 1947ની મધ્યરાત્રિથી આ અનોખી પરંપરા સતત નિભાવવામાં આવી રહી છે.
14 ઓગસ્ટ 1947ની રાત્રે, જ્યારે રેડિયો પર પંડિત જવાહરલાલ નેહરુનું ભાષણ અને દેશની આઝાદીની જાહેરાત પ્રસારિત કરવામાં આવી, ત્યારે સ્વાતંત્ર્ય સેનાની રામેશ્વર પ્રસાદ સિંહ અને તેમના સાથીઓએ ઝંડા ચોક ખાતે ત્રિરંગો લહેરાવ્યો હતો. ત્યારથી અહીં આઝાદીની આ અનોખી ગાથાને જીવંત રાખવામાં આવી છે.
તે ઐતિહાસિક રાતથી જ આ ચોક ‘ઝંડા ચોક’ તરીકે ઓળખાય છે. દર વર્ષે, મધ્યરાત્રિના એક મિનિટ બાદ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવામાં આવે છે, રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં આવે છે અને લોકોમાં જલેબી વહેંચવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે ત્યાં ઉપસ્થિત લોકો મીઠાઈની આપ-લે કરે છે અને ભારે ઉત્સાહ સાથે ઉજવણી કરે છે.
સ્વતંત્રતાનો એ દિવસ…
દેશની આઝાદીની જાહેરાત સ્વતંત્રતા દિવસની આગલી રાત્રે કરવાની હતી. 14 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ, પૂર્ણિયાના લોકો આઝાદીના સમાચાર સાંભળવા માટે આતુર હતા.
ઝંડા ચોકમાં આવેલી મિશ્રા રેડિયોની દુકાન પર દિવસભર ભીડ જામી રહી, છતાં લાંબા સમય સુધી રેડિયો પર કોઈ સમાચાર ન આવ્યા. મિશ્રા રેડિયોની દુકાન આખી રાત ખુલ્લી રહી હોવા છતાં લોકો નિરાશ થઈને ઘરે પાછા ફર્યા.
રાત્રે લગભગ 11 વાગ્યે, સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ સ્વ. રામેશ્વર પ્રસાદ સિંહ, રામજતન સાહ, કમલ દેવ નારાયણ સિંહા અને ગણેશ ચંદ્ર દાસ તેમના સાથીદારો સાથે પૂર્ણિયાના ઝંડા ચોક સ્થિત ‘મિશ્રા રેડિયો’ની દુકાને પહોંચ્યા અને રેડિયો ચાલુ કરવા માટે સાથે મળીને કામ કર્યું.
માઉન્ટબેટનનો અવાજ સાંભળી ઝૂમી ઉઠ્યું પૂર્ણિયા
રેડિયો ચાલુ થતાં જ માઉન્ટબેટનનો અવાજ સંભળાયો, જેમાં દેશને આઝાદી મળી હોવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ સાંભળીને ત્યાં હાજર લોકો આનંદથી ઝૂમી ઉઠ્યા અને એકબીજાને અભિનંદન આપવા લાગ્યા. તે જ રાત્રે તેમણે નક્કી કર્યું કે પૂર્ણિયાના તે ચોક પર ત્રિરંગો લહેરાવવામાં આવશે.
રેડિયો પર સારા સમાચાર સાંભળતા જ તરત જ વાંસ, દોરડું અને ધ્વજની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી. 14 ઓગસ્ટ 1947ની મધ્યરાત્રિએ 12:01 વાગ્યે, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની રામેશ્વર પ્રસાદ સિંહે ત્યાં ત્રિરંગો લહેરાવ્યો. તે જ ક્ષણે ભટ્ઠા બજારના તે ચોકનું નામ ‘ઝંડા ચોક’ રાખવામાં આવ્યું.
ઉલ્લેખનીય છે કે, આ દેશમાં વાઘા બોર્ડર પર રાત્રિના સમયે ધ્વજ ફરકાવવાની પરંપરા પણ અનુસરવામાં આવે છે. શહેરના રજની ચોક ખાતે રહેતા સામાજિક કાર્યકર અને ‘ફ્લેગ મેન’ તરીકે ઓળખાતા અનિલ ચૌધરી જણાવે છે કે, ભટ્ઠા બજારના ઐતિહાસિક ‘ઝંડા ચોક’ ખાતે દેશભક્તિની ભાવના એક અદ્ભુત પરંપરા તરીકે જીવંત છે.
14 ઓગસ્ટની રાત્રે 12:01 વાગ્યે, બાળકો, યુવાનો, વડીલો અને મહિલાઓ ત્રિરંગો લઈને પોતાના ઘરોમાંથી બહાર નીકળે છે અને ‘ઝંડા ચોક’ ખાતે એકત્રિત થાય છે. લોકોની ઉપસ્થિતિમાં ત્રિરંગો ફરકાવવામાં આવે છે.
રાષ્ટ્રગીત ‘જન ગણ મન’ના સૂર ગુંજી ઉઠે છે અને ત્યારબાદ ‘વંદે માતરમ્’ સંભળાય છે. સમગ્ર વાતાવરણ ‘ભારત માતા કી જય’ના ગગનભેદી નાદથી ગુંજી ઊઠે છે.
