રિવોઈ ન્યૂઝ, 20 ઓગસ્ટ, 2026 – ચીન અને તુર્કીથી પાકિસ્તાનમાં સૈન્ય હવાઈ ટ્રાફિકમાં મોટો વધારો નોંધાતાં ઇસ્લામાબાદને સંરક્ષણ સાધનો ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હોવાની નવી આશંકાઓ ઊભી થઈ છે. સુરક્ષા સૂત્રોના દાવા અનુસાર ભારે સૈન્ય પરિવહન વિમાનોએ લગભગ 60 કલાકના સમયગાળામાં પાકિસ્તાની એરબેઝ પર વારંવાર ફેરા માર્યા હતા.
એક ઉચ્ચ સુરક્ષા સૂત્રના જણાવ્યા અનુસાર ચીની સૈન્ય વિમાનો રાવલપિંડી નજીક પાકિસ્તાનના નૂર ખાન એરબેઝ પર તેમજ કરાચીના મસરૂર એરબેઝ પર લેન્ડ થતા જોવા મળ્યા હતા. આ વધેલી પ્રવૃત્તિમાં તુર્કીના સૈન્ય પરિવહન વિમાનો પણ સામેલ હોવાના અહેવાલ છે.
સૂત્રએ દાવો કર્યો હતો કે વિમાનોની આ અવરજવર ડ્રોન અને અન્ય સંરક્ષણ સંબંધિત સામગ્રી સહિતના સૈન્ય સાધનોના પરિવહન સાથે જોડાયેલી હતી.
પાકિસ્તાનની નિર્ભરતા
પાકિસ્તાન લડાકુ વિમાનો, એર-ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ અને માનવરહિત પ્લેટફોર્મ (ડ્રોન) સહિતના સૈન્ય સાધનો માટે લાંબા સમયથી ચીન પર ભારે નિર્ભર રહ્યું છે. ગયા વર્ષના ભારત-પાકિસ્તાન સૈન્ય સંઘર્ષ પછી આ સંબંધો વધુ ગાઢ બન્યા છે, જેમાં ચીને સ્વીકાર્યું હતું કે સંઘર્ષ દરમિયાન તેના એવિએશન ઉદ્યોગના કર્મચારીઓએ પાકિસ્તાનને ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડી હતી.
INDIA IS WATCHING & TRACKING
CHINA-TÜRKIYE’S PAK AIRLIFT EXPOSED.
60-HOUR MILITARY SURGE
Chinese warplanes at Pak Bases. Turkiye flies in drones and war gear.Timing is awkward and consequential as this arms boost to Pak comes ahead of SCO & BRICS meets.
MANOJ GUPTA reports… pic.twitter.com/kMg2f6MUDd
— Rahul Shivshankar (@RShivshankar) August 20, 2026
બીજી તરફ, તુર્કી પણ ઇસ્લામાબાદ માટે ખાસ કરીને ડ્રોન, નૌકાદળની સિસ્ટમ્સ અને એરોસ્પેસ ટેકનોલોજીમાં એક મહત્વપૂર્ણ સંરક્ષણ ભાગીદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. મે મહિનામાં પાકિસ્તાનના એર ચીફે તુર્કીમાં સંરક્ષણ, એરોસ્પેસ ઇનોવેશન, માનવરહિત સિસ્ટમ્સ અને ઉભરતી ટેકનોલોજી પર કેન્દ્રિત ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો કરી હતી.
તુર્કીનો સહયોગ
આ મહિનાની શરૂઆતમાં તુર્કી અને પાકિસ્તાને લડાકુ વિમાનોના વિકાસમાં તેમનો સહયોગ વધુ ગાઢ બનાવવા તરફ પગલાં ભર્યા હતા. તુર્કીના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે લગભગ 200 પાકિસ્તાની એન્જિનિયરો અને અધિકારીઓ તુર્કીના KAAN પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાન પ્રોજેક્ટના વિકાસમાં અગાઉથી જ જોડાયેલા છે, જ્યારે અંકારાએ જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાનને ઔપચારિક રીતે આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ કરવા અંગે ચર્ચા શરૂ થશે.
તાજેતરમાં નોંધાયેલી એરલિફ્ટ પ્રવૃત્તિ 7 ઓગસ્ટે પાકિસ્તાન, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ‘મક્કા જોઈન્ટ ડિફેન્સ એગ્રીમેન્ટ’ પર હસ્તાક્ષર કર્યા બાદ સામે આવી છે. આ કરાર જોગવાઈ કરે છે કે આ ત્રણ દેશોમાંથી કોઈ એક દેશ પર સશસ્ત્ર હુમલો થશે તો તેને ત્રણેય દેશો પરનો હુમલો ગણવામાં આવશે, જોકે અધિકારીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ કરાર રક્ષણાત્મક છે અને તે કોઈ ચોક્કસ દેશ સામે લક્ષિત નથી.
આ પૃષ્ઠભૂમિમાં ચીન, તુર્કી અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સૈન્ય પરિવહન વિમાનોની કોઈપણ સતત અવરજવર બારીકાઈથી તપાસ આકર્ષિત કરે તે સ્વાભાવિક છે, ખાસ કરીને જો આ ફ્લાઇટ્સમાં ડ્રોન, શસ્ત્રો કે અન્ય સાધનોનું ટ્રાન્સફર સામેલ હોય.
ધ્યાનમાં આવેલી આ પ્રવૃત્તિ તેના સ્કેલ (પ્રમાણ) અને સમયસરતાને કારણે પણ નોંધપાત્ર છે. સુરક્ષા સૂત્રોએ 60 કલાકના સમયગાળા દરમિયાન ભારે સૈન્ય વિમાનોની અવરજવરને અસામાન્ય ગણાવી હતી, જે સૂચવે છે કે તે નિયમિત દ્વિપક્ષીય સૈન્ય ટ્રાફિકને બદલે કોઈ લોજિસ્ટિકલ સાધનસામગ્રી ઝડપથી પહોંચાડવાની કામગીરી હોઈ શકે છે.
ભારત માટે આ ઘટનાક્રમ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે કારણ કે તે એવા સમયગાળા પછી આવ્યો છે જેમાં ઇસ્લામાબાદે બંને દેશો સાથે સંરક્ષણ ભાગીદારી ગાઢ કરવાની સાથે પોતાની સૈન્ય ક્ષમતાઓને ફરીથી પૂર્ણ કરવા અને અપગ્રેડ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
