ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ખાવા-પીવામાં વિશેષ કાળજી રાખવી પડતી છે. ખાસ કરીને ગળ્યા કે મીઠા પદાર્થોને લઈને દર્દીઓના મનમાં અનેક પ્રકારની મૂંઝવણો રહેતી હોય છે. અંજીર સ્વાદમાં કુદરતી રીતે મીઠી હોવા છતાં પોષક તત્વોથી ભરપૂર એક ઉત્તમ ફળ છે. તેમાં ફાઈબર, વિટામિન્સ અને વિવિધ ખનિજ તત્વો પ્રચૂર માત્રામાં મળી આવે છે. જો કે, ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ અંજીરનું સેવન મર્યાદિત માત્રામાં જ કરવું અનિવાર્ય છે, કારણ કે તેમાં કુદરતી શર્કરા (નેચરલ શુગર) પણ રહેલી હોય છે. અંજીરમાં રહેલું ફાઈબર ખોરાક લીધા પછી બ્લડ શુગર વધવાની ગતિને ધીમી કરવામાં સહાયક સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ, તેને ડાયાબિટીસની દવા કે કોઈ સચોટ ઉપચારનો વિકલ્પ ન માનવો જોઈએ. આજના આ લેખમાં જાણીએ કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે અંજીરને ડાયેટમાં સામેલ કરવાની સાચી રીત કઈ છે.
ડાયાબિટીસમાં અંજીર ખાવાનું કેટલું યોગ્ય?
અંજીરનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ પ્રમાણમાં ઓછો માનવામાં આવે છે, પરંતુ સૂકી અંજીરમાં કુદરતી શર્કરા અને કેલરીનું પ્રમાણ ખૂબ જ કેન્દ્રિત હોય છે. તેથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ તેની માત્રાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. અંજીર ખાતા પહેલા તમારા બ્લડ શુગરનું સ્તર, ચાલી રહેલી દવાઓ અને સમગ્ર આહાર (ડાયેટ)ને ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે. દરેક વ્યક્તિના શરીરમાં તેની અસર અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.
એક દિવસમાં કેટલી અંજીર ખાવી જોઈએ?
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે અંજીરની યોગ્ય માત્રા વ્યક્તિની દૈનિક ડાયેટ અને બ્લડ શુગરના સ્તર પર નિર્ભર કરે છે. સામાન્ય રીતે 1 થી 2 સૂકી અંજીરથી શરૂઆત કરવી વધુ હિતાવહ છે. તેને ખાધા પછી તમારા બ્લડ શુગર પર નિયમિત નજર રાખો અને જરૂર જણાય તો ડોક્ટર કે ડાયેટિશિયનની સલાહ લઈને તેની માત્રા નક્કી કરો. અંજીરને રાત્રે પાણીમાં પલાળીને સવારે ખાવાનો રિવાજ સામાન્ય છે. જો કે, પલાળી રાખવાથી તેની કુદરતી શર્કરા નાશ પામતી નથી, તેથી પલાળેલી અંજીરનું સેવન પણ મર્યાદિત માત્રામાં જ કરવું જોઈએ.
અંજીરમાં મળી આવે છે આ પોષક તત્વો
અંજીરમાં ફાઈબર ઉપરાંત કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ અને અન્ય કેટલાક મહત્વપૂર્ણ વિટામિન્સ તથા મિનરલ્સ મળી આવે છે. આમાં રહેલું ફાઈબર પાચનતંત્ર માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે અને ભોજન કર્યા પછી બ્લડ શુગર અચાનક વધતા અટકાવવામાં મદદ કરી શકે છે. જો કે, અંજીરને કોઈપણ ગંભીર બીમારીનો ઈલાજ કે ‘અમૃત’ માનવું યોગ્ય નથી.
હાડકાં અને ત્વચા માટે ગુણકારી
હાડકાં માટે ફાયદાકારક: અંજીરમાં કેલ્શિયમ અને પોટેશિયમ જેવા ખનિજો હોવાથી સંતુલિત આહારના ભાગ રૂપે આ પોષક તત્વો હાડકાંના સામાન્ય સ્વાસ્થ્યમાં યોગદાન આપી શકે છે. જો કે, માત્ર અંજીર ખાવાથી ઓસ્ટીયોપોરોસીસ (હાડકાં પોલા થવાની બીમારી) જેવી સમસ્યાઓ સામે રક્ષણ મળી જશે તેવી કોઈ સંપૂર્ણ ખાતરી હોતી નથી.
ત્વચા માટે ઉપયોગી: અંજીરમાં રહેલા એન્ટિઓક્સિડન્ટ્સ અને અન્ય પોષક તત્વો સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય તેમજ ત્વચાના સ્વાસ્થ્ય માટે સારા ગણાય છે. જો કે, અંજીર ખાવાથી કરચલીઓ અટકવા કે ઉંમર વધવાની પ્રક્રિયા થંભી જવાના દાવાઓને સમર્થન આપતા પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી.
કયા લોકોએ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે?
ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ અંજીરનું સેવન કરતી વખતે તેની માત્રા અને બ્લડ શુગરનું લેવલ ચોક્કસ તપાસવું જોઈએ. જો તમે બ્લડ શુગર ઘટાડવાની દવાઓનું સેવન કરતા હોવ, તો આહારમાં કોઈપણ મોટો ફેરફાર કરતા પહેલા તમારા તબીબ કે ડાયેટિશિયનની સલાહ લેવી હિતાવહ છે. બ્લડ થિનર (લોહી પાતળું કરવાની દવાઓ) લેતા દર્દીઓ માટે અંજીરને ‘લોહી ગાઢું કરનાર’ તરીકે જોડવી એ સામાન્ય રીતે વૈજ્ઞાનિક રીતે સ્થાપિત તથ્ય નથી. આવી દવાઓ લેતી વ્યક્તિએ અંજીર શરૂ કરવા કે બંધ કરવાનો નિર્ણય પોતાના ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ લેવો જોઈએ.
