નવી દિલ્હી, 31 ઓક્ટોબર 2026: ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) એ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ISRO એ તેના આગામી પેઢીના નેવિગેશન સેટેલાઇટ, NVS-03 નું સફળતાપૂર્વક પ્રક્ષેપણ કર્યું છે. આ પ્રક્ષેપણ ભારતની સેટેલાઇટ-આધારિત નેવિગેશન સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવશે. ગઈકાલે રાત્રે, આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટા સ્થિત સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી GSLV-F18 રોકેટનું સફળતાપૂર્વક પ્રક્ષેપણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ રોકેટની આ 20મી ઉડાન હતી. પ્રક્ષેપણ બાદ, ઉપગ્રહ સફળતાપૂર્વક રોકેટથી અલગ થઈ ગયો અને તેને નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો.
NVS-03 એ ISROની બીજી પેઢીની નેવિગેશન સેટેલાઇટ શ્રેણીનો ત્રીજો ઉપગ્રહ છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતની સ્વદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ ‘NavIC’ની સેવાઓને બહેતર બનાવવાનો અને તેની ઉપલબ્ધતા વધારવાનો છે. આ સિસ્ટમ અમેરિકન GPSના સ્વદેશી વિકલ્પ તરીકે કાર્ય કરે છે. આ ઉપગ્રહમાં અન્ય પરમાણુ ઘડિયાળોની સાથે ભારતમાં નિર્મિત એક પરમાણુ ઘડિયાળ પણ લગાવવામાં આવી છે. વધુમાં, L-5 અને S-બેન્ડ ઉપરાંત, આ ઉપગ્રહમાં L-1 ફ્રિકવન્સી બેન્ડનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી નેવિગેશન સેવાઓની ક્ષમતામાં વધુ વધારો થશે. આ મિશન ભારત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તે દેશની પોઝિશનિંગ (સ્થાન નિર્ધારણ), માર્ગદર્શન અને સચોટ સમય માપનની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવશે.
આ સેવાઓનો ઉપયોગ સામાન્ય જનતા દ્વારા તેમજ સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક હેતુઓ માટે કરી શકાશે. ઈસરો (ISRO) ના વડા ડૉ. વી. નારાયણને આ મિશનની સફળતા બદલ વૈજ્ઞાનિકો, ઈજનેરો, ઔદ્યોગિક ભાગીદારો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આશરે 2,232 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતા ઉપગ્રહને સફળતાપૂર્વક તેની નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે, માત્ર 56 દિવસના અંતરાલમાં સતત બે GSLV મિશન પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા છે, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી ટૂંકો સમયગાળો છે. મીડિયા સાથેની વાતચીત દરમિયાન, ડૉ. નારાયણને ઉલ્લેખ કર્યો કે ભારતની ત્રીજી સ્વદેશી પરમાણુ ઘડિયાળ (atomic clock) પણ NVS-03 ઉપગ્રહ દ્વારા અવકાશમાં મોકલવામાં આવી છે.
અવકાશમાં પહેલેથી જ બે સ્વદેશી પરમાણુ ઘડિયાળો (એટોમિક ક્લોક્સ) કાર્યરત છે. જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આ પ્રાદેશિક નેવિગેશન સિસ્ટમનો ઉદ્દેશ્ય સમગ્ર દેશમાં અને ભારતની સરહદોની બહાર 1,500 કિલોમીટર સુધી સેવાઓ પૂરી પાડવાનો છે. ઈસરો (ISRO) વડાના જણાવ્યા અનુસાર, આ સિસ્ટમ માટે અવકાશમાં કુલ સાત ઉપગ્રહો તૈનાત કરવાની યોજના છે. તેમણે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે, મોબાઈલ ફોન પર આ સેવાઓનો વ્યાપક ઉપયોગ શક્ય બને તે માટે તમામ સાત ઉપગ્રહોને ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવા જરૂરી છે.
 એ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ISRO એ તેના આગામી પેઢીના નેવિગેશન સેટેલાઇટ, NVS-03 નું){kind=link}