- ભારતની નાણાકીય અખંડિતતા અને આર્થિક સાર્વભૌમત્વને મજબૂત કરવા માટે કાર્યરત પ્રોફેશનલ્સ માટે વિશેષ કાર્યક્રમ
ગાંધીનગર, 31 ઓક્ટોબર 2026: RRU and IICA ગૃહ મંત્રાલય, ભારત સરકાર હેઠળની રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંસ્થા રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU) એ ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કોર્પોરેટ અફેર્સ (IICA) સાથે મળીને ‘માસ્ટર્સ ઇન ફાઇનાન્શિયલ એન્ડ ઇકોનોમિક સિક્યોરિટી’ (MFES) ની બીજી બેચનો પ્રારંભ કર્યો છે. તેની પ્રથમ બેચના અનુભવ અને સફળ પરિણામોના આધારે, આ બીજી બેચનો પ્રારંભ નિયામક સંસ્થાઓ (રેગ્યુલેટરી બોડીઝ), કાયદો અમલીકરણ એજન્સીઓ, પોલીસ સંસ્થાઓ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, કાનૂની ક્ષેત્ર, ઉદ્યોગસાહસિકો અને અન્ય સંબંધિત ક્ષેત્રોના પ્રોફેશનલ્સની ભાગીદારી સાથે થયો છે.
ખાસ કરીને કાર્યરત પ્રોફેશનલ્સ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવેલ આ MFES પ્રોગ્રામ હાઇબ્રિડ ફોર્મેટમાં ચલાવવામાં આવે છે, જેથી સહભાગીઓ તેમની વ્યવસાયિક જવાબદારીઓ સાથે આ ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવી શકે. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ એવા નિષ્ણાત પ્રોફેશનલ્સનું જૂથ તૈયાર કરવાનો છે જેઓ ભારતની નાણાકીય અખંડિતતા, આર્થિક સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વનું રક્ષણ કરવા માટે જરૂરી જ્ઞાન અને વ્યવહારિક ક્ષમતાઓથી સજ્જ હોય.
આ પણ વાંચોઃ વર્ષ 2026 માટે 490 પોલીસકર્મીઓને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી દક્ષતા પદકથી સન્માનિત કરાયા
નાણાકીય સુરક્ષા હવે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સતત આર્થિક વિકાસનો એક મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ બની ગઈ છે. નાણાકીય પ્રણાલીઓની પારદર્શિતા જાહેર જનતાનો વિશ્વાસ, જવાબદાર રોકાણ, સ્થિર બજારો અને આર્થિક નીતિઓના અસરકારક અમલીકરણને ટેકો આપે છે. ગેરકાયદે નાણાકીય વ્યવહારો, મની લોન્ડરિંગ, ટેરર ફાઇનાન્સિંગ (આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ માટે નાણાકીય સહાય), મુક્ત વ્યાપાર પરના પ્રતિબંધોનું ઉલ્લંઘન, નાણાકીય છેતરપિંડી અને કોર્પોરેટ માળખાનો દુરુપયોગ સંસ્થાઓને નબળી પાડી શકે છે, બજારને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને રાષ્ટ્રીય હિતોને જોખમમાં મૂકી શકે છે. તેથી, નાણાકીય અને આર્થિક સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે રેગ્યુલેટર્સ, કાયદો અમલીકરણ એજન્સીઓ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગો અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્ર વચ્ચે સંકલિત કામગીરી જરૂરી છે.
ઝડપથી બદલાઈ રહેલી ટેકનોલોજી પણ નાણાકીય સુરક્ષાના ક્ષેત્રને નવું રૂપ આપી રહી છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ, વર્ચ્યુઅલ ડિજિટલ એસેટ્સ, ડિસેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ફાઈનાન્સ અને સરહદ પારના પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ છેતરપિંડી, કાળું નાણું છુપાવવા અને ગેરકાયદે ભંડોળની હેરફેર માટે થઈ શકે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ ઊંડાણપૂર્વકના સાયબર હુમલા, ડીપફેક દ્વારા ઠગાઈ અને નાણાકીય માહિતીમાં ગેરરીતિ માટે થઈ શકે છે, જ્યારે બીજી તરફ તે જોખમોની ઓળખ અને તપાસ માટે નવી તકો પણ પૂરી પાડે છે. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને એવા પ્રોફેશનલ્સની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે જેઓ ટેકનોલોજી તેમજ તેની સામે અસરકારક પગલાં લેવા માટેના કાનૂની, નિયામક અને ઓપરેશનલ માળખાને સારી રીતે સમજતા હોય.
MFES પ્રોગ્રામ આ ઉભરતા પડકારોનો વ્યવહારિક અને પ્રાયોગિક અભિગમ દ્વારા ઉકેલ લાવે છે. શૈક્ષણિક અભ્યાસની સાથે તેમાં વ્યવહારિક શિક્ષણ, કેસ સ્ટડીઝ, નિષ્ણાતો સાથે સંવાદ અને કેમ્પસ-ઈમર્શન પ્રવૃત્તિઓ પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. સહભાગીઓને ભારતીય નાણાકીય અને આર્થિક માળખાના મહત્વના સ્તંભ સમાન સંસ્થાઓ અને સંગઠનો સાથે જોડાઈને શીખવાની તક આપવામાં આવે છે, જેમાં રેગ્યુલેટર્સ, તપાસ અને અમલીકરણ એજન્સીઓ, નાણાકીય ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ અને અન્ય હિતધારકોનો સમાવેશ થાય છે. આ કાર્યક્રમમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો, સરહદ પારનો સહયોગ, નિયામક અભિગમો અને મની લોન્ડરિંગ તથા આતંકવાદી ફંડિંગ વિરોધી વિકાસ સહિતના વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણને પણ આવરી લેવામાં આવ્યા છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ઉભરતી નાણાકીય ટેકનોલોજી સાથેનો તેનો જોડાણનો હેતુ સહભાગીઓને બદલાતા જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં અને નાણાકીય દેખરેખ, પાલન (કોમ્પ્લાયન્સ) અને કાયદાકીય અમલીકરણમાં ટેકનોલોજીના જવાબદાર ઉપયોગને સમજવામાં મદદ કરવાનો છે.
આ પણ વાંચોઃ ભારતની દરિયાઈ વિરાસત અને સુરક્ષાના સમન્વય માટે RRU અને લોથલ મેરિટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ વચ્ચે MoU
ઉદ્ઘાટન સમારોહને સંબોધતા, RRU ના પ્રો-વાઇસ ચાન્સેલર પ્રો. (ડૉ.) કલ્પેશ એચ. વાંદ્રાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય સુરક્ષા એ મજબૂત અને આત્મનિર્ભર ભારતનો મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. તેમણે નાણાકીય અને આર્થિક સુરક્ષાના વ્યવહારિક પાસાઓની યોગ્ય સમજ ધરાવતું વિશેષ પ્રોફેશનલ જૂથ તૈયાર કરવા અને આ ક્ષેત્રમાં કામ કરતી સંસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
RRU ના સ્કૂલ ઓફ ક્રિમિનલ લો એન્ડ મિલિટરી લો (SCLML) ના નિયામક શ્રી સુનિલ કવીશ્વરે ઝડપી ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિથી ઉદ્ભવતા પડકારો અને નાણાકીય ગુના, દેખરેખ તથા અમલીકરણ પર તેની અસરો વિશે વાત કરી હતી. તેમણે ટેકનોલોજી-આધારિત જોખમોને સમજવા અને તેનો સામનો કરવા માટે પ્રોફેશનલ્સે સજ્જ રહેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
IICA ના સ્કૂલ ઓફ ફાઇનાન્સ એન્ડ મેનેજમેન્ટના વડા અને ફોરમ ઓફ ઇન્ડિયન રેગ્યુલેટર્સ (FOIR) સેન્ટરના ડિરેક્ટર પ્રો. (ડૉ.) નવીન સિરોહીએ આર્થિક સુરક્ષા પ્રોફેશનલ્સનું નવું જૂથ તૈયાર કરવા માટે MFES જેવા વિશિષ્ટ ક્ષમતા-નિર્માણ કાર્યક્રમોની સુસંગતતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વિકસિત ભારત વિઝન માટે માત્ર આર્થિક વિકાસ જ નહીં, પરંતુ ગેરકાયદે ભંડોળનો પ્રવાહ, સપ્લાય ચેઈન વ્યવરોધ, ટેકનોલોજી-આધારિત જોખમો અને ભૌગોલિક-આર્થિક તણાવ જેવા ઉભરતા જોખમોથી તેનું રક્ષણ કરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
આ MFES પ્રોગ્રામ ભારતના આદરણીય વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા વ્યક્ત કરાયેલા ‘વિકસિત ભારત @2047’ ના બૃહદ રાષ્ટ્રીય વિઝનમાં પણ યોગદાન આપે છે. એક સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય નાણાકીય ઇકોસિસ્ટમ આ વિઝન માટે પાયાની જરૂરિયાત છે: નાણાકીય પવિત્રતા જાહેર સંસાધનોનું રક્ષણ કરવામાં મદદ કરે છે, રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધારે છે, સમાવેશી વિકાસને ટેકો આપે છે, સંસ્થાઓને મજબૂત બનાવે છે અને સતત આર્થિક વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. નાણાકીય જોખમોને અટકાવવા, શોધવા અને તેનો સામનો કરવા માટે વ્યાવસાયિક ક્ષમતાનું નિર્માણ કરીને, MFES એક સ્થિતિસ્થાપક નાણાકીય વ્યવસ્થા અને સુરક્ષિત, સમૃદ્ધ ભારતના નિર્માણમાં યોગદાન આપવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આ બીજી બેચ વિવિધ વ્યાવસાયિક પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા સહભાગીઓને એકસાથે લાવે છે, જે એક એવું આંતરશાખાકીય (ઇન્ટરડિસિપ્લિનરી) શિક્ષણ વાતાવરણ ઊભું કરે છે જેમાં નિયમન, કાયદા અમલીકરણ, પોલીસિંગ, નાણાં, કાયદો અને વ્યવસાય ક્ષેત્રના અનુભવો સામૂહિક સમસ્યા-નિવારણમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. આ સહયોગી અભિગમ દ્વારા, RRU અને IICA નો હેતુ નાણાકીય અને આર્થિક સુરક્ષાના બદલાતા પરિમાણોની ઊંડી સમજ આપીને સંસ્થાકીય ક્ષમતાને વધુ મજબૂત કરવાનો છે.
 એ ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કોર્પોરેટ અફેર્સ (IICA)){kind=link}